Գրքեր

Անվանակոչության տոնի քարոզ

«Եւ իբրեւ լցան աւուրք ութ թլփատել զնա, եւ կոչեցաւ անուն նորա Յիսուս, որ կոչեցեալ էր ի Հրեշտակէն»: (Ղուկ. Բ 21)

Սիրելի՛ հավատացյալներ,

Ս. Ծննդյան և Աստվածահայտնության պարգևած հոգևոր ուրախությունն ու ցնծությունը շարունակվում է, քանի որ ութ օր առաջ ծնված մանուկը, Ում հովիվները ճանաչեցին որպես Օծյալ Տիրոջ, Ում հրեշտակները փառաբանեցին որպես Փրկչի և Ում մոգերը երկրպագեցին որպես թագավորի, անուն ստացավ:

Այսօր մեր Նորածին Տիրոջ անվանակոչության օրն է, երբ, ըստ մովսիսական օրենքի, «ութ օրերը լրացան, և Նա թլփատվեց, Նրա անունը Հիսուս դրվեց, ինչպես հրեշտակի կողմից կոչվել էր...» (Ղուկ. Բ 21): Հատկանշական է, որ միայն այս մեկ տողն է ընտրված որպես ավետարանական ընթերցում, որն էլ մեր բնաբանն է: Սակայն ով լսելու ականջ ունի, այս քիչն էլ բավական է՝ հասկանալու այն ամենը, ինչ ամփոփված է ավետարանական այս տողում:

Այսօր անունների հետ կապված սովորությունները և նրանցում ամփոփված իմաստները շատ բանով են տարբերվում հնում ընդունված կարգից: Այսօր անունը միայն միջոց է, որով կարող ենք ինչ-որ մեկին զանազանել իր նման շատ-շատերից, իսկ հնում անունը ոչ միայն զանազանության միջոց էր, այլ նաև արտահայտում էր այն կրող անձին բնորոշ հատկությունները, առաքելությունը և բնավորության գծերը: Հնուց՝ մարդկության պատմության հենց առաջին օրերից տրվում էին անուններ, որոնք ունեին որոշակի իմաստներ: Օրինակ` առաջին մարդու անունը` Ադամ, նշանակում է «մարդ կարմիր հողից», այսինքն՝ կավից, իսկ Եվա` «կյանք», որովհետև նա մայր դարձավ բոլոր ապրողների համար, և նմանօրինակ իմաստներ ունեն գրեթե բոլոր աստվածաշնչյան անունները:

Մեր Նորածին Տերն էլ, որպես մարդ, ունեցավ մարդկային անուն: Տիրոջ անունը դրվեց Հիսուս, որ նշանակում է Փրկիչ, և հրեական Հեսու անվան հունարեն համապատասխան ձևն է, որ «Աստված Փրկիչ» կամ «Աստծո Փրկություն» իմաստներն ունի, այսինքն՝ Հիսուս նշանակում է մեր փրկությունը: Նա մեր Փրկիչն է:

Մատթեոսի Ավետարանն սկսվում է «Գիրք ծննդյան Հիսուսի Քրիստոսի» խոսքերով: Հիսուս անվանը մի նոր անուն է ավելանում` Քրիստոս, որ հունարեն նշանակում է Օծյալ և համապատասխանում է եբրայերեն Մեսիա անվանը, այսինքն` օծում ունեցող: Հին Կտակարանում յուղով օծված լինելը նշանակում էր, որ մարդ հատուկ առաքելության է կոչված Աստծուց, և հինկտակարանյան երեք առաքելության ծառայողները` մարգարեներ, քահանաներ և թագավորներ, օծում էին ստանում: Իսրայելին, ովքեր սպասում էին Փրկչի, Աստված խոստացել էր, որ պիտի գա մեկը, Ով Մովսեսի նման լինելու է մարգարե, Մելքիսեդեկի պես քահանա և թագավոր՝ ինչպես Դավիթը, այսինքն՝ Նա լինելու էր Տիրօջ Օծյալը: Եվ այս պատճառով էլ հենց Մատթեոսը շտապում է հայտարարել, որ Հիսուս` Փրկիչը, հենց Ինքը խոստացված Մեսիան` Օծյալն է, քահանայապետը և Դավթից սերող թագավորը: Եկեղեցու հայրերից Ս. Կյուրեղ Երուսաղեմացին այս իրողությունն այսպես է բացատրում, որ «Հիսուս Քրիստոս երկու անուն ունի. Հիսուս, որովհետև փրկում է, և Քրիստոս, քանի որ քահանայագործում է»:

Հիսուսի Մեսիա` Օծյալ լինելը հավաստելու համար Մատթեոսը Նրա ծննդյան դեպքերը պատմում է մարգարեությունների լույսի ներքո: Աստծո հրեշտակը Հովսեփին ասում է, որ մանուկը Սուրբ Հոգուց է և «Նրա անունը Հիսուս պիտի դնես...»:

Սակայն այս ամենը եղավ, որպեսզի կատարվի, ինչ որ Տիրոջ կողմից ասվել էր Եսայի մարգարեի միջոցով. «Ահա կույսը պիտի հղիանա և մի որդի պիտի ծնի, և նրան պիտի կոչեն Էմմանուել, որ նշանակում է` Աստված մեզ հետ» (Մատթ. Ա 23):

Որպեսզի տարակուսանք չլինի, կանխավ ասենք, որ այս երկու անուններն էլ` Հիսուս և Էմաննուել, Աստված է տալիս Իր Որդուն, մեկը հրեշտակի միջոցով, մյուսը՝ Իր մարգարեի, և ավետարանիչն այս պարագային տեղի ունեցածը փաստում է հրեաների համար հեղինակություն հանդիսացող Հին Կտակարանով, որպեսզի ցույց տա, թե Հիսուսով են իրականանում մարգարեությունները:

Հիսուս` Փրկիչ անունը բազմանշանակ է: Այն իր առաքելության մեջ ներառում է ոչ միայն ընտրյալների փրկությունը, այլև փրկությունը համայն մարդկության, որի համար էլ հենց Նա աշխարհ է եկել: Մինչ 30 տարեկանը Հիսուս պարզ կյանքով էր ապրում այն մարդկանց մեջ, որոնց պիտի փրկեր. Հովսեփ արդարի հետ հյուսնութուն էր անում` ոչնչով չտարբերվելով մյուսներից:

Սակայն 30 տարեկանում Հովհաննեսից մկրտվելով Հորդանան գետում՝ Նա դառնում է Քրիստոս, Տիրոջ Օծյալ, Ում մասին Հայրը վկայում է, թե «Դա՛ է Իմ սիրելի Որդին, որն ունի Իմ ամբողջ հաճությունը» (Մատթ. Գ 17): Այստեղ է, որ Աստված հայտնում է, թե Հիսուս Իր Որդին է: Հորդանանի մկրտությամբ է Հիսուս, Ով ի սկզբանե Օծյալն էր, աշխարհին հայտնվում և Հիսուս Քրիստոս անունը դառնում է նվիրական և շատերի համար՝ փրկություն, քանի որ կույրերն սկսեցին տեսնել, կաղերը` քայլել, բորոտները` մաքրվել, խուլերը` լսել, մեռելները` հարություն առնել, և աղքատները՝ Ավետարանին ունկնդիր լինել:

Մարդկությունը փրկելու առաքելության առաջին իսկ քայլերից մենք` Նրան հավատացողներս զգում ենք Նրա անվան ամբողջ զորությունը, որի մասին Պողոս առաքյալը եփեսացիներին ասում է, թե Աստված Հիսուս Քրիստոսին ամեն անունից վեր նստեցրեց (հմմտ Եփես. Ա 21):

Մեր կյանքում որևէ մեկի անունը տալ, կրել կամ օգտագործել` մեծ պատասխանատվություն է ենթադրում: Առավել ևս մեր` քրիստոնյաներիս պարագային, որ Հիսուս Քրիստոսի անունն ենք կրում, այդ պատասխանատվությունն է՛լ ավելի մեծ է: Սակայն արդյոք գիտակցո՞ւմ ենք այդ մեծ շնորհի ու պատվի արժեքը: Արդյոք  ունե՞նք պատասխանատվության այն մեծ զգացումը և գիտակցությունը, որ մեզ վրա ենք վերցրել որոշակի պարտականություններ:

Չնայելով մեր հանցանքներին, Աստված մեզ թույլ է տվել այդ անունն օգտագործել և այդ անվանն ապավինել, որն ապացույցն է հայրական այն մեծ սիրո, որ Նա տածում է մեր` Իր արարածների հանդեպ, այն նշանն է հայրական այն հոգատարության, որով Նա շրջապատել է մեզ: Ուրեմն մենք պարտավոր ենք ու պատասխանատվությունն ունենք զգուշորեն և երկյուղածությամբ կրելու այդ անունը, այնպես որ՝ մեզ վնաս չլինի, այնպես, որ չլինի, թե զուր տեղն Աստծո անունը տանք:

Մեր կապը Հիսուսի հետ սկսվում է մեր մկրտության պահից, երբ մկրտվելով  Քրիստոս ենք զգենում: Մկրտությունից հետո մեր Փրկչի անունը և Նրա նշանը` Խաչը, մեզ վրա է լինում, և մենք կարող ենք այն օգտագործել ինչպես մեր սեփականը: Աստված այս Սուրբ անունով շատ բան է թույլ տվել մեզ կատարելու. հաղթելու անտեսանելի թշնամուն, հաղթելու մահին և խոսելու Իր` մեր Երկնավոր Հոր հետ: Հիսուս Քրիստոսի անունն անձնավորում է հենց Իրեն: Ասել կամ որևէ բան կատարել Նրա անունով, նշանակում է, որ ասել կամ կատարել է Ինքը՝ Հիսուս, և դա մեծ պատասխանատվություն է: Իրոք, Հիսուս Քրիստոսի անունն իշխանություն ունի մեծ փոփոխություններ իրականացնելու: Իր անվան այդ յուրահատկությունը շեշտում է հենց Ինքը՝ Հիսուս, երբ Իր աշակերտներին ասում է, թե «ինչ Իմ անունով Իմ Հորից ուզեք, պիտի տա ձեզ» (Հովհ. ԺԶ 24): Ավետարաններում հաճախ ենք հանդիպում Նրա անվամբ կատարված հրաշագործությունների: Հիսուսի համբարձումից հետո առաքյալները Նրա անվամբ էին բժշկություններ կատարում, Նրա անվամբ էին դևեր հալածում և Նրա անվանն էին ապավինում հեթանոս աշխարհներում Ավետարանը քարոզելիս:

Դրա համար էլ մենք պարտավոր ենք արժեվորել այն, գնահատել և պահպանել անապական ու մաքուր: Մեր երկրորդ պարտականությունն է ուրեմն, ինչպես հստակորեն պատվիրված է մեզ Տասնաբանյայում, Տիրոջ անունը չչարաշահել, որովհետև «Տերը արդար չի համարում նրան, ով Իր անունը զուր տեղն է արտասանում» (Ելից Ի 7)՝ սրանով մեկ անգամ ևս ցույց տալով, որ սուրբ է Իր անունը և մեզանից համապատասխան վերաբերմունք է պահանջվում:

Հիսուս, Ով ասում է՝ Ես և Հայրս մի ենք, մեզ աղոթել սովորեցնելիս պատվիրում է, որ ասենք. «Հայր մեր, որ երկնքում ես, սուրբ թող լինի Քո անունը» (Մատթ. Զ 9): Մի՞թե մենք, ուսուցանված և պատվիրան ստացած լինելով, իրավունք ունենք Երկնավոր մեր Հոր Սուրբ անունը անարգել: Մի՞թե Նրան, Ով չխնայեց Իր Միածին Որդուն մեր փրկության համար, կարող ենք փոխել ուրիշների հետ: Արդյոք չպիտի՞ միաձայնենք Կորխի որդիներին և ասենք. «Մի՞թե մոռացել ենք մենք մեր Աստծո անունը կամ ձե՞ռք ենք մեկնել օտար աստվածների. չէ՞ որ Աստված դա կիմանա, քանի որ Նա քննում է գաղտնիքները մեր սրտի» (Սաղմ. ԽԳ 21-22): Նրանք քաջ գիտակցում էին, որ Աստված նախանձախնդիր է Իր անվան սրբությանը, ուստի չէին համարձակվում իրենց շուրթերը պղծել այլ աստվածների անուններով: Այստեղից էլ մեր երրորդ պարտականությունը` սուրբ պահել Տիրոջ անունը:

Մենք նույնպես անուններ ունենք և մեր աչքի բիբի նման հոգ ենք տանում նրանց մասին: Թույլ չենք տալիս, որ այն անպատվեն, ստորացնեն, չարախոսեն ու վարկաբեկեն: Որքան առավել ապա Աստված, Ով մեծ է մեզանից: Մի՞թե Նա անտարբեր պետք է մնա, թե ինչպես են մարդիկ վերաբերվում Իր անվան հետ: Մի՞\թե թույլատրելի է, որ մենք, որ հոգ ենք տանում մեր անվան համար, թեթևամտությամբ ու անհոգությամբ վարվենք՝ այդպիսով շարժելով Տիրոջ բարկությունը:

Մենք քրիստոնյա ենք կոչվում Նրա անունով, Նրան աշակերտած լինելով, ինչպես առաջին անգամ քրիստոնյաներ կոչվեցին Անտիոքի հավատացյալները (հմմտ. Գործք ԺԱ 26): Նա, ում երկյուղած երկպագում են հրեշտակները և ումից սարսափում են դևերը, միայն մեզ է թույլ տվել կրելու Իր անունը: Հիսուս Քրիստոս՝ մեր Օծյալ Փրկիչը միայն մեզ է շնորհ տվել Իրենը լինելու: Թերանալով քրիստոնյայի մեր պարտականություններում` չշարժենք Տիրոջ բարկությունը:

Քիչ հետո բոլորս, որ Հիսուս Քրիստոսի անունն ենք կրում, պիտի մոտենանք և հաղորդվենք Նրա կենարար Մարմնին ու Արյանը: Կրկնելով ծածուկ աղոթքը, որ նաև մկրտության ժամանակ է ընթերցվում, հայցենք Տիրոջից ու ասենք.

Ո՜վ Տեր Աստված մեր, որ մեզ` Քո Միածին Որդու անունով քրիստոնյաներ կոչեցիր, որ մեղքերի թողության համար հոգևոր ավազանով մկրտություն շնորհեցիր և արժանի դարձրիր Քո Միածնի Սուրբ Մարմնին ու Արյանը հաղորդվելու, այժմ աղաչում եմ քեզ, Տե՜ր, արժանի արա մեզ այս սուրբ խորհուրդը՝ մեղքերի թողության համար ընդունել  Քեզ Որդուդ և Սուրբ Հոգուդ հետ ու գոհությամբ փառավորել, այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից. ամեն:

 

Տ. Մուշեղ աբեղա Բաբայան

(Քարոզը խոսվել է Ս. Էջմիածնի Մայր տաճարում Հիսուսի անվանակոչության տոնին մատուցված Ս. Պատարագին, 13 հունվարի 2005 թ.)

13.01.19
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․