23 Հունվար, Գշ, Առաջավորաց պահքի Բ օր

Գրքեր

Երեխային հանգիստ թող, մաս 2-րդ

Հայր Պաիսիոսը պատմում էր, որ իր մայրն իրեն աղոթել է սովորեցրել փոքր հասակից՝ երբեք աղոթքի մասին չխոսելով: «Երբ փոքր էինք,- հիշում էր նա,- մտքում ասում էինք. «Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, ողորմի՛ր ինձ»: Մեր մայրը մեզ երբեք չի ստիպել դա արտասանել, չի պահանջել. «Աղոթե՛ք»: Մենք ուղղակի լսում էինք, թե հացի խմորը հունցելուց ինչպես էր ասում. «Տե՛ր Հիսուս Քրիստոս, ողորմի՛ր ինձ»: Այսպես պետք է ապրել: Քո գործերով զբաղվիր, իսկ ուրիշին հանգիստ թող: Մի՛ ընկիր նրա ետևից: Հոգուդ խաղաղության մասին հոգ տար, և նա կզգա այդ անուշաբույրը, կհասկանա դա: Հայր Պաիսիոսի մայրը վառարանից հանում էր կերակուրն ու կրկին աղոթում, պատառաքաղը հատակին էր ընկնում՝ նա չէր նյարդայնանում, բաժակը կոտրվում էր՝ նրա մայրն աղոթք էր ասում: «Այդ նա է մեզ փոխանցել,- ասում էր ծերը,- մենք շատ ճիշտ դաստիարակություն ենք ստացել, մեզ չէին գրգռում: Տանը մեզ զգում էինք ինչպես դրախտում, սիրում էինք տանը մնալ և դա մխիթարություն էր մեր ծնողների համար»:

Այս խոսքերը համեմատեք մի պատանու հետևյալ խոսքերի հետ.

- Տուն մտնելիս ես ուրախություն չեմ զգում: Չեմ սիրում իմ տունը, չնայած, որ այն մեծ է ու լավը, գորգերով պատված է, օդորակիչ կա, բայց ինձ դուր չի գալիս, այդ կահավորանքը տհաճ է ինձ համար:

Խորհիր այն մասին, թե երեխադ ինչու իրեն տանն այնքան լավ չի զգում, որքան հայր Պաիսիոսն էր իր տանը զգում:

Մի անգամ մի երիտասարդի մայր եկավ ինձ մոտ ու ասաց.

- Հա՛յր, արդեն վեց ամիս է, ինչ որդիս խոստովանության է գալիս քեզ մոտ, բայց ծխելն այդպես էլ չի թողել: Ի՞նչ ես անում այսքան ժամանակ:

- Իսկ ի՞նչ ես ուզում, որ անեմ:

- Դե… Ինչ-որ արդյունք պիտի լինի, չէ՞:

- Իսկ դու որևէ արդյունք չե՞ս նկատել:

- Ո՛չ, երեխաս նախկինի պես ծխում է:

- Իսկ այն, որ որդիդ շարունակում է խոստովանության գալ, չնայած, որ ծխում է, մի՞թե լավ չէ:

- Բայց ես մտածում էի, որ դու ի զորու ես երիտասարդների վրա ազդել, Հա՛յր:

- Մի՞թե լավ ազդեցություն չէ, որ նա հաճախ գալիս է խոստովանության:

- Այո՛, բայց միայն դա չէ, նա պետք է ծխելը թողնի:

Այլ կերպ ասած, այդպես ես ուզում երեխայիդ ցույց տալ, թե իր մեջ ինչը պետք է ուղղի: Իսկ ինչպե՞ս անի: Ինչպե՞ս ուղղվի: Եթե դու այդքան լավ մայր ես, ինչո՞ւ այդ հրաշքն ինքդ չես գործում, այլ ինձանից ես պահանջում: Ի՛նքդ արա: Ուղղի՛ր քո զավակին:

Երեխաներ կան, որ հարյուր մեղք են ուզում գործել, բայց պայքարում են իրենք իրենց հետ, զսպում են իրենց ու միայն երեքն են գործում, միայն երկուսը, միայն մեկը: Պատանին իրեն տանջող շատ ցանկություններ ունի: Խոստովանահայրն այդ ամենը գիտի: Գիտի, որովհետև պատանին ասում է.

- Հա՛յր, ուզում եմ այս, այս ու այս բաներն անել, բայց այդ ամենից միայն ծխում եմ:

Ես չեմ ասում, թե ծխելը լավ է, բայց ավելի լավ է, քան այն մյուս հարյուր մեղքերը… Աստված տեսնում է, որ ծխելն էլ է պայքար, որ պատանին մղում է: Բայց մորը չեմ կարող դա բացատրել: Նա ամեն ինչ իր տեսանկյունից է տեսնում և մենք, բոլորս, իրերին շատ նեղ, մարդկային տեսանկյունից ենք նայում: Իսկ Աստված մեր կյանքին բոլոր կողմերից է նայում և յուրաքանչյուր առանձին մարդու պատմությունը, նրա հոգեվիճակը, նրա խնդիրները, նրա ներքին տրամադրվածությունը գիտի: Այս մասին խոսելով, հայր Պաիսիոսը մի այսպիսի օրինակ էր բերում: Ենթադրենք, որ մի մարդ իր կյանքում երկու սպանություն է կատարել, բայց նրա ներքին չարությունն այնպիսին է, որ կուզենար հարյուր սպանություն կատարել, բայց զսպում է իրեն: Մենք այդ մարդու մասին գոչում ենք.

- Մարդասպա՛ն է: Բանտարկե՛լ նրան: Ճաղերի ետևում պահել:

Իսկ Աստված գիտե, որ այդ մարդը հարյուր հնարավոր սպանություններից միայն երկուսն է գործել: Մենք մարդկային առումով ենք դատում, իսկ Աստված՝ աստվածային և այդ պատճառով էլ մեզ պես չի դատապարտում և ենթադրություններ անում: Աստված սիրում է մեզ, որովհետև մեր հոգու ու բնավորության մասին ողջ ճշմարտությունը գիտե:

Այն կինը, որ իր որդու ծխելուց էր բողոքում, իհարկե բարի կին էր ու հավատում էր Աստծուն: Ես ի՞նչ կարող էի նրան պատասխանել: Ասացի.

- Եթե դու այդքան լավն ես, ապա դու էլ հրաշք գործիր: Ինձնից ի՞նչ ես ուզում: Ի՛նքդ արա դա:

- Բայց ինչո՞ւ ես այդպես խոսում, Հա՛յր: Ինչ է, ես վա՞տ մայր եմ: Ինչո՞ւ ես ինձ նախատում:

- Ես քեզ չեմ նախատում, բայց պետք է հասկանաս, որ երբեմն նույնիսկ լավ ծնողների զավակները կարող են ճշմարիտ ուղուց շեղվել: Ամեն ինչ էլ պատահում է: Մի ընտանիքում ամուսինը կարող է լավը լինել, իսկ կինը՝ մեղք գործել: Իսկ մեկ այլ ընտանիքում կինն առաքինությունների օրինակ է հանդիսանում, իսկ ամուսինը կարող է հեշտությամբ սխալվել և որևէ զանցանք գործել: Բայց այդ պարագայում կինը մեղավոր չէ: Կյանքում նման բաներ պատահում են: Դա ամենևին էլ չի նշանակում, որ տանը միշտ ինչ-որ մեկը մեղավոր է: Աստված թույլ է տալիս, որպեսզի մարդու համբերությունը, անսասանությունը, խոնարհությունը, աղոթքը, սերն ու ազատությունը փորձության մատնվեն:

Մի մարդ պատմեց, թե ինչ է տեղի ունեցել իր ընտանիքում: Ես նրան պատասխանեցի.

- Կարո՞ղ ես այժմ կնոջդ սիրել, այժմ, այն բանից հետո, ինչ արել է: Երբ նա օրինակելի կին էր, քեզ համար հեշտ էր նրան սիրել, քանի որ նա հրեշտակ էր: Այժմ, այն բանից հետո ինչ արել է, կկարողանա՞ս ընդունել նրան: Կկարողանա՞ս իսկապես սիրել: Առաջ դու կատարելություն էիր սիրում: Դա հեշտ է: Իսկ կկարողանա՞ս սիրել մեղավորին, մոլորված կնոջը, ընդունել նրան՝ չհիշեցնելով, թե ինչ է արել, չստիպելով, որ իրեն նվաստացած զգա: Դա էլ կլինի իսկական սերը: Դա աստվածային վարք է: Տերը հենց այդպես է վարվում: Կարո՞ղ ես Նրա պես վարվել: Չէ՞ որ հենց դա է վեհությունը և Աստված մեզանից յուրաքանչյուրին կոչ է անում դրան հասնել: Այն ամենն, ինչի մասին այժմ խոսում ենք, մեզանից համբերություն է պահանջում: Կյանքն է համբերություն պահանջում:

Որոշ մարդիկ ցանկանում են ուրիշներին շատ արագ փոխել: Նրանք անհապաղ փոփոխություններ են ուզում: Երբ դիետոլոգիայի որևէ կենտրոն ես գնում, այնտեղ քեզ հարցնում են, թե քանի կիլոգրամ ես ուզում նիհարել: Իսկ դու պատասխանում ես. «Տասներեք կիլոգրամ: Որքա՞ն ժամանակ է պահանջվում դրա համար: Ուզում եմ, որպեսզի ավելի արագ լինի»: Բայց կյանքում այդպես չի լինում: Երկու ամսում կարելի է նիհարել, բայց բնավորությունը նույնիսկ երկու տարում չես փոխի, էլ ուր մնաց՝ երկու ամսում: Ամեն ոք կյանքի իր ռիթմն ունի: Անհրաժեշտ է սովորել սպասել: Ժամանակը փոխում է մարդուն: Պետք է ինքդ քեզ ասես. «Ես համբերություն եմ ցուցաբերում հանուն իմ երեխայի, հանուն կնոջս (ամուսնուս), հանուն ինձ, աստիճանաբար, Աստծո օգնությամբ կփոխվեմ»:

Մի անգամ սուրբ Սիլուանի հայրն իր որդուն խնդրեց կերակուր պատրաստել իր և աշխատողների համար: Ուրբաթ օր էր: Պատանին մոռացել էր այդ մասին և մսով ճաշ պատրաստելով՝ հորը տարավ: Սուրբ Սիլուանի հայրն ուրբաթ օրվա պահքը երբեք չէր խախտում, բայց տեսնելով, թե որդին ինչպես է ուրախանում, որ ինքնուրույն ճաշ է պատրաստել, մտքում ասաց.

- Հիմա ի՞նչ անեմ: Նրան ասեմ, որ չեմ ուտի, ասեմ, որ…

Ի վերջո ոչինչ չասաց, շնորհակալություն հայտնեց որդուն ու նստեց ուտելու, բայց մտքում աղոթեց, որպեսզի որդին երբևէ հասկանա իր սխալը:

Որոշ ժամանակ անց սուրբ Սիլուանը հասկացավ, բայց հայրն այն ժամանակ իրեն զսպեց ու ոչինչ չասաց նրան: Նա իրեն չհասկացող, հիմար ձևացրեց, իսկ մենք ամեն ջանք թափում ենք, որպեսզի խելացի երևանք ու ասում ենք. «Ես հասկացա, թե ինչ կար նրա մտքում: Նրա ուղն ու ծուծը գիտեմ»:

Մի անգամ մի կին ինձ ասաց.

- Բռնել եմ որդուս: Ես հո հիմար չե՞մ, Հա՛յր: Միանգամից հասկացա, թե բանն ինչում է: Նրա իրերը զննեցի, հոտ քաշեցի… Նրանից ծխախոտի հոտ էր գալիս: Եվ այդ ժամանակ նրան ասացի. «Ի՞նչ ես անում: Կարծում ես, ես ոչինչ չգիտե՞մ»: Ախր ես հասկացա, որ նա ծխում է: Չի կարող ինձնից թաքցնել:

Ես նրան պատասխանեցի.

- Կեցցե՛ս, շատ խելացի ես: Իսկ հետո ի՞նչ եղավ:

- Դե իհարկե ես սկանդալ բարձրացրեցի:

… Դրանից հետո նրա որդին ծամոն է ծամում տուն գնալուց առաջ, հագուստին օծանելիք է ցանում, թաքնվում է և իրեն շատ լավ է զգում: Եվ նրա մայրն արդեն ոչինչ չի զգում: Նրան ասում եմ.

- Եվ ի՞նչ, կարծում ես, որ հաջողությա՞ն ես հասել:

Մի՞թե դա հաջողություն է: Հպարտանում ես, որ շուտ ես կռահում, բայց չես հասկանում, որ իսկական իմաստությունն այն բանի մեջ չէ, որ ձևացնես, թե ամեն ինչ հասկանում ես, այլ՝ մի փոքր սպասելու կարողության մեջ: Սպասել, որպեսզի ժամանակ անցնի: Կարծում ես Աստված դա չի՞ տեսնում: Տեսնում է: Բայց մի՞թե նա միանգամից խառնվում է մեր կյանքին ու պատժում: Ո՞չ: Ուրեմն դու էլ սպասիր, հանգիստ թող նրան, նա կփոխվի ու կհասկանա, ինչպես սուրբ Սիլուանը հասկացավ: Նա հոր մոտ եկավ ու հարցրեց.

- Հա՛յր, ասա՛ ինձ, այն օրը, երբ մսով կերակուր եփեցի քեզ համար, հիշո՞ւմ էիր, որ ուրբաթ էր:

- Ինչպե՞ս չէի հիշում: Ուրբաթ օր էր և ինձ թվում էր, թե դիակ եմ ուտում և ինձ շատ վատ էի զգում:

- Իսկ ինչո՞ւ ինձ ոչինչ չասացիր, նկատողություն չարեցիր, չնախատեցիր, սխալս ցույց չտվեցիր:

- Ոչինչ չասացի, որպեսզի չվիրավորեմ քեզ:

Հայրը համբերատար գտնվեց: Չնախատեց որդուն ու չբարկացավ նրա վրա: Չստիպեց տանջվել և սուրբ Սիլուանը դա հասկացավ: Մարդն այդպես է փոխվում:

Մի կին իր աղջկանից բողոքում էր հայր Պաիսիոսին: Նա ծույլ էր, երկար էր քնում, քսանհինգ տարեկան էր և դեռ ամուսնացած չէր: Մայրն ասում էր.

- Ախր նա ինչպե՞ս պիտի ամուսնանա, Հա՛յր, եթե ողջ օրը քնած է: Նրան ոչինչ չի հետաքրքրում, ողջ օրը հանգստանում է կամ ընկերուհիների հետ գնում է զբոսնելու: Դրան էլ գումարած, սարսափելի մաքրասեր է՝ ամեն բան նրան կեղտոտ է թվում, չի ուզում ոչնչի ձեռք տալ և այդ պատճառով էլ ոչինչ չի անում: Երբ ձեռքով բարևում է, հետո անպայման ձեռքերը սպիրտային լուծույթով մաքրում է: Ամբողջ օրն այդ սրվակը ձեռքին է շրջում: Ինչպե՞ս վարվեմ նրա հետ: Ինչպե՞ս է պատրաստվում ընտանիք կազմել, ինչպե՞ս պիտի տանը հետևի, կերակուր պատրաստի, քանի որ ոչինչ անել չգիտի և չի էլ ուզում իմանալ: Արդեն հուսահատվում եմ: Ամբողջ օրն այդ մասին եմ խոսում, բայց նա չի փոխվում:

Հայր Պաիսիոսը պատասխանեց.

- Դուստրդ միայն մի եղանակով կփոխվի:

- Ինչպե՞ս:

- Համբերությամբ: Նա քարոզի կարիք չունի: Ոչինչ մի՛ ասա նրան: Համբերատար եղիր:

- Եվ նա կփոխվի՞:

- Աստված նրան կփոխի: Մի փոքր սպասիր, սովորիր համբերատար լինել, չէ՞ որ նա արդեն երեխա չէ, արդեն քսանհինգ տարեկան է, սեփական ուրվագիծն ունի: Իսկ եթե չփոխվի, նշանակում է, արժանի է իրեն բաժին հասածին: Հանգի՛ստ թող նրան:

Ժամանակ անցավ և այդ աղջիկը մի երիտասարդի հանդիպեց, սիրահարվեց, ամուսնացավ, երեխա ունեցավ և սովորեց վաղ արթնանալ, տան գործերը ժամանակին հասցնել, և՛ լվացք անել, և՛ ճաշ եփել: Նրա կյանքը փոխվեց և նրան էլ ստիպեց ավելի լավը դառնալ: Դա նրա ընտրությունն էր, ոչ ոք նրան չէր ստիպել: Երբ մի քանի տարի անց այդ կինը կրկին հայր Պաիսիոսի մոտ եկավ, հայրը նրան հացրեց.

- Դե՞, ի՞նչ է անում աղջիկդ:

- Հա՛յր, ամեն ինչ ասածիդ պես եղավ: Նա ամուսնացավ ու այնքա՜ն է փոխվել: Ամեն ինչ սովորել է:

- Իսկ մաքրության հարցն ինչպե՞ս է:

- Օ՜հ, դա էլ է հաղթահարել: Ե՛վ երեխային է լողացնում, և՛ մաքրում է, և՛ տունը կարգի բերում, ամեն ինչ ինքնուրույն է անում:

- Տեսնո՞ւմ ես ինչպես է փոխվել: Որևէ բան ասե՞լ ես նրան:

- Ո՛չ, Հա՛յր, ոչինչ չեմ ասել, ինչպես որ խորհուրդ էիր տվել: Ես լռում էի, նրան Աստծուն էի հանձնել ու սպասում էի:

Դյուրի՞ն է արդյոք համբերելը: Մենք ուզում ենք, որպեսզի ուրիշները լինեն այնպիսին, ինչպես մենք ենք ուզում: Մարդկային մտածելակերպով դա նորմալ է, եթե ես էլ երեխա ունենայի, ես էլ այդպես կուզենայի: Բայց մենք չգիտենք, թե որն է Աստծո Նախախնամությունը յուրաքանչյուրիս վերաբերյալ: Պետք է սովորենք խոնարհ լինել, որպեսզի կարողանանք ասել. «Տե՛ր, ինձ Քո Նախախնամությանն եմ հանձնում: Չեմ ուզում, որ ինձ հարմարվես, ինչ ուզում ես արա ինձ հետ»: Եվ այնժամ Տիրոջ պատասխանը կլսենք.

- Չեմ ուզում քեզ կարգադրություններ տալ, չեմ ուզում խաղազինվորի վերածել քեզ: Ուզում եմ, որ դու երջանիկ լինես:

Այդ պատճառով էլ պետք է Աստծո կամքին ենթարկվել, այլ ոչ թե անընդհատ պնդել, որպեսզի մեր կամքը կատարվի: Միայն համբերությամբ ու աղոթքով կարող ենք դրան հասնել: Արդյո՞ք աղոթում ենք մեր սիրելի մարդկանց համար, որպեսզի նրանք փոխվեն: Որպեսզի մարդը փոխվի, աղոթի՛ր նրա համար: Խնդրիր Աստծուն, որպեսզի նրան փոխի և կտեսնես, թե աղոթքներիդ շնորհիվ ինչպես է աստիճանաբար փոխվում: Բայց մենք չենք աղոթում:

Մի այսպիսի դեպք պատմեմ: Մի անգամ երեկոյան մի ամուսնական զույգ երեք ժամ վիճաբանեց, և ողջ շենքը լսում էր նրանց: Նրանք վիճում էին, վիճում, վիճում, հետո հոգնեցին ու նստեցին հեռուստացույց նայելու: Այսինքն վիճաբանեցին, բղավոցներով հասան գագաթնակետին, մարտկոցները լիցքաթափեցին և ձանձրացան: Այդժամ կինն ասաց.

- Արի մի բան ուտենք:

Ու նստեցին հեռուստացույցի առջև, ընթրեցին ու հաշտվեցին: Նրանց ասացի.

- Երեք ժամ վիճաբանեցիք: Կես ժամում կարող էիք Սուրբ Աստվածածնին նվիրված կանոնը կարդալ, ընդամենը կես ժամում: Արեցի՞ք: Ո՛չ, չկարողացաք անել: Չեք սովորել աղոթել: Վիճելն ավելի հեշտ է:

Ավելի հեշտ է, որովհետև թեթևանում ենք: «Արյունս եռում է»,- մի մարդ այսպես դա բացատրեց:

Բայց աղոթքի շնորհիվ արյունդ ավելի լավ կերպով է եռ գալիս սրտումդ: Մեկ այլ մարդ ասաց.

- Եթե կնոջդ կամ զավակիդ հետ ես աղոթում, մի՞թե կարող ես դրանից հետո նրանց հետ վիճել: Չես կարող: Օրինակ՝ որևէ կանոն ենք կարդում և միասին սկսում ենք երգել «Սուրբ Տիրամայր, բարեխոսիր մեզ համար», այնուհետև ասում եմ «Տեր Հիսուս Քրիստոս, մեր սուրբ հայրերի աղոթքներով ողորմիր ու փրկիր մեզ», մի՞թե կարող ենք դրանից հետո վիճել: Ո՛չ, աղոթքից հետո չես ուզում վիճել:

Այսպիսով, տան բոլոր խնդիրները, ողջ լարվածությունն ու գրգռվածությունը նրանից է, որ տանն աղոթքի ու խաղաղության ոգի չկա:

Աղոթքն ամենաուժեղ զենքն է, ամենամեծ օգնությունը, մեր կյանքի ամենամեծ աջակցությունը:

Մի անգամ մի երիտասարդ ինձ ասաց.

- Չեմ հասկանում, թե ինչ է կատարվում, Հա՛յր: Չեմ կարողանում աղջիկ գտնել, որպեսզի նրա հետ մեղք գործեմ: Հենց պատրաստվում եմ դա անել, վերջին պահին անպայման ինչ-որ բան է տեղի ունենում ու ամեն ինչ վերջանում է: Ինձ ինչ-որ մեկը խանգարում է:

Ես զարմացա.

- Չհասկացա, ի՞նչն է քեզ խանգարում:

- Ինձ խանգարում են մեղք գործել:

- Եվ դա քեզ անհանգստացնո՞ւմ է:

- Իհարկե անհանգստացնում է:

- Քեզ մոտ ամեն բան կարգի՞ն է: Ուրիշներն աղոթում են, որպեսզի մեղք չգործեն, իսկ դու հակառակի համար ես բողոքում:

- Բայց ես ուզում եմ աղջկա հետ մեղք գործել:

Մի դրան տե՛ս: Դեռ շնորհակալություն պիտի հայտնենք, որ ազնվորեն խոստովանում է… Որոշ ժամանակ անց նրա մայրն ինձ մոտ եկավ ու ասաց.

- Հա՛յր, գիտեմ, թե որդիս ինչից է գանգատվում և մի գաղտնիք բացեմ քո առջև, բայց դու նրան այդ մասին մի ասա: Ես սուրբ Խարլամպիոսի մոտ գնացի, ում շատ սիրում եմ, ընծա տարա նրան ու խնդրեցի. «Սուրբ Խարլամպիոս, խնդրում եմ, օգնի՛ր: Թող որդուս մոտ ոչինչ չստացվի, երբ ցանկանա մեղք գործել, ինչ-որ վատ բան անել: Բայց երբ ընտանիք կազմելու ժամանակը գա, երբ նրա զգացմունքները լուրջ լինեն, օգնի՛ր նրան»: Եվ գիտես, Հա՛յր, հիմա հանգիստ քնում եմ, իսկ առաջ ողջ գիշեր չէի կարողանում քնել…

Ի դեպ այդ կինը տասներկու զավակ ուներ և հատակին էր քնում, այսինքն աղոթում էր և այնքան հոգնած էր լինում, որ հատակին էլ քնում էր: Նա ասաց. «Դա տառապանք էր: Ես այնքան էի վախենում երեխաներիս համար, այնպես էի ուզում, որ լավը լինեին, հետևում էի նրանց, զանգահարում էի, իսկ նրանք ինձ խաբում էին: Գրեթե խելագարվել էի, վերածվել էի խուզարկուի: Դա կյանք չէր: Եվ այնժամ ինքս ինձ ասացի. «Ինքնուրույն ոչինչ անել չեմ կարող: Գնամ սրբերի մոտ, աղոթեմ և եթե Աստծուն հաճո լինի, ապա ամեն ինչ կփոխվի: Սկսեցի աղոթել. «Տե՛ր, գիտեմ, որ Դու ամեն ինչ կկարգավորես»,- ու հանգստացա: Սուրբ Խարլամպիոսն ամեն ինչ շատ լավ գլուխ է բերում, ես հանգիստ եմ երեխաներիս համար»:

Ահա՛ այսպես պարզվեց, թե այդ երիտասարդն ինչու չէր կարողանում աղջիկ գտնել՝ նրա հետ մեղք գործելու համար: Նրան իր մոր աղոթքն էր խանգարում: Մտածիր, դու կարո՞ղ ես այդպես աղոթել:

Մեկ այլ երիտասարդ ինձ խնդրեց իր հարսնացուին համոզել դուրս գալ բանկի գրասենյակում ունեցած իր աշխատանքից, որովհետև նա նույն հարկի տակ տղամարդկանց հետ էր աշխատում: Նա վախենում էր, որ նրանք կսկսեն իր հարսնացուին նայել: Ես նրան ասացի.

- Լսի՛ր, չէ՞ որ նա կյանքիդ մի մասն է: Ինչպե՞ս ես պատրաստվում նրա հետ ապրել: Պիտի անդադար հետևես նրան, որպեսզի ոչ ոք չնայի՞: Մի՞թե դա սեր է: Մի՞թե նա բռնի ուժով կսիրի քեզ: Դու պետք է աղոթես, իսկ նրա ազատությունը խլելու իրավունք չունես:

Միայն այն սերն է արժեքավոր, որն ազատ է: Սիրել չի նշանակում տանը փակվել ու ինքդ քեզ թույլ չտալ ուրիշների հետ տեսնվել, որպեսզի քեզ չկորցնեն: Պիտի սովորենք այնպես սիրել, ինչպես Տերն է մեզ սիրում: Երբ մարդ ընտրություն չունի, ապա չի կարող ասել, որ սիրում է նրան, ում ինքն է ընտրել: Ազատությունը նշանակում է, որ կարող եմ ընտրել, համեմատել և ես քեզ եմ ընտրում: Այդ երիտասարդի դեպքը հենց այդպիսին էր: Նրա հարսնացուն ինձ ասաց.

- Հա՛յր, որքան ավելի եմ այլ տղամարդկանց նայում, այնքան ավելի եմ իմ փեսացուին կարոտում, որովհետև իսկապես սիրում եմ նրան:

Եվ նա դա հասկացավ ու հանգստացավ, այլևս չէր նյարդայնանում հարսնացուի աշխատանքի պատճառով:

Ինչ-որ մեկը կարող է առարկել. «Նշանակում է, առաջարկում ես ամեն ինչ այնպես թողնել, ինչպես կա, ոչ մի բանի մեջ չխառնվել, ոչ մի բանի համար չանհանգստանալ ու հանգիստ պառկել քնելո՞ւ»:

Ո՛չ, ամենևին չեմ առաջարկում կողքիդ գտնվող մարդուն ընդհանրապես հանգիստ թողնես, այլ գործելու եղանակը փոխես. Անընդհատ երեխայիդ, կնոջդ, ամուսնուդ և այն մարդու կողքին եղիր, ում վրա ուզում ես ազդել, բայց մեկ այլ, անաղմուկ, անտեսանելի և շատ գործուն միջոց ընտրիր՝ աղոթքը, խոնարհությունը, հարգանքը մեկ այլ մարդու հանդեպ և հոգուդ վրա աշխատանքը:

Մի անգամ հայր Պաիսիոսին հարցրեցին.

- Ի՞նչ ես անում, Հա՛յր, երբ լոլիկներդ աճում են:

- Փայտիկներից հենարաններ եմ դնում, որ թփերը ցած չկախվեն, որովհետև հենարանը լոլիկներին անհրաժեշտ է, բայց դրանք ոչ թե մետաղալարով եմ կապում, այլ՝ ինչ-որ շապիկի կտորի շերտերով՝ խնամքով ու զգուշորեն:

Այո՛, ազդի՛ր մարդու վրա, բայց՝ զգուշորեն, առանց ճնշելու, որպեսզի չզգա քո ազդեցությունը և ինքն իրեն չմտածի. «Ինչպե՞ս սրանից ազատվեմ, այլևս ուժ չունեմ համբերելու»:

Չենք կարող երեխային ուժով մեզ մոտ պահել: Երբևիցե նա իր ընտանիքը կունենա, իր տունը, իր երեխաները: Մեր երեխան մեզ չի պատկանում, նա մեր սեփականությունը չէ: Մենք մեր մոր որովայնից միայնակ ենք ծնվում, մեծանում ենք, հասակ առնում և Աստված յուրաքանչյուրիս ասում է. «Ուղեկից ընտրիր քեզ համար, որպեսզի միայնակ չլինես կյանքի ճանապարհին և միասին դեպի Ինձ եկեք: Ես քեզ ընկեր եմ տալիս, ոչ թե նրա համար, որ տանջես նրան կամ ինքդ տանջվես, այլ որպեսզի փնտրես ու գտնես քո Աստծուն և սովորես հարգել ու սիրել ուրիշ մարդկանց»: Այնուհետև քեզ զավակներ է տալիս ու ասում. «Աճեցե՛ք, մեծ ընտանիք եղե՛ք և ուրախացեք դրանով»:

Բայց ժամանակի ընթացքում ընտանիքն սկսում է կրկին փոքրանալ: Անդրանիկ զավակն ամուսնանում է ու հեռանում տանից, հետո՝ երկրորդը, ընտանիքը կրկին փոքր է դառնում: Մեծ ընտանիքներում էլ, երբ բոլոր երեխաներն ամուսնանում են ու հեռանում, կրկին տանը երկու հոգի է մնում: Այնուհետև գալիս է այն պահը, երբ դու նորից մենակ ես մնում, որովհետև երկուսից մեկը մահանում է: Բայց եթե ճանապարհիդ սկզբում լսել ես, թե Տերը քեզ ինչ էր ասում, ապա կսովորես դա, կսովորես սիրել, իսկ սովորելով՝ ոչ ոքից ոչինչ չես պահանջի:

Ինձ ոչ ոք չի ստիպել հոգևորական դառնալ, ինչպես և մյուս հոգևորականներին: Յուրաքանչյուր մասնագիտություն, որով հարկադրաբար ես զբաղվում՝ անհնար է, որ ուրախություն պատճառի: Այդ մասին ես դպրոցում երեխաներին էլ եմ ասում. ինձ դուր է գալիս այն, ինչ անում եմ, հոժարակամորեն եմ դասավանդում, ինձ դուր է գալիս, որ աշխատանքս ինձ հաճույք է պատճառում և ես ուզում եմ դրանով զբաղվել: Հակառակ դեպքում չէի դիմանա: Եվ Տերն էլ մեզնից ոչ ոքի չի պարտադրում: Եվ եթե մենք մեզ հարկադրում ենք ինչ-որ բան անել, ապա պիտի հոժարակամորեն անենք: Օրինակ՝ պահքը «ինքնահարկադրում» է, եթե ուզում ես, ապա պահք պահիր: Եթե չես ուզում՝ մի պահիր, որովհետև ոչ մի օգուտ չես քաղի, եթե հարկադրաբար պահք պահես ու տանջվես, պահք պահես ու Աստծո հետ վիճես: Ճիշտ չէ: Պետք է ուրախանալ, որ հանուն Աստծո ճգնում ես, բայց երբեք չպետք է ուրիշներին ճնշել և կշտամբել դրանով: Քրիստոնեական սիրո և ազատության ոգով ապրիր: Եվ որքան ավելի ամրանաս դրանում, այնքան ուրիշները քո կարիքն ավելի կզգան: Երբ մեկ այլ մարդու ստիպում ես հարկադրաբար որևէ բան անել, ապա նրան վանում ես քեզանից: Թո՛ւյլ տուր նրան հեռանալ, և նա անպայման ետ կվերադառնա, որպեսզի քո գրկում մխիթարություն գտնի: Հանգիստ թող նրան և նա՝ ինքը հանդիպում կփնտրի: Եկե՛ք հիշենք այս մասին:

Իհարկե, խոսելն ավելի հեշտ է, քան փորձել այս սկզբունքը կյանքում գործադրել, որովհետև բոլորս էլ հակված ենք մեր կամքն ուրիշներին պարտադրելու: Բայց միշտ պետք է հիշենք, որ հենց այդ պատճառով է մեր կյանքը դժվարանում, և տեսնենք, թե դա ինչպես է անդրադառնում մարդկային փոխհարաբերությունների վրա՝ և՛ մեր երեխաների հետ, և՛ միմյանց միջև…

    

 

Ծայրագույն վարդապետ Անդրեյ (Կոնանոս)

Ռուսերենից թարգմանությունը՝ Էմիլիա Ապիցարյանի

 

30.03.17
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․