20 Մարտ, Դշ, Մեծ Պահքի ԺԷ օր

Գրքեր

Սերը մարդու հոգին բժշկում է, իսկ ատելությունը` կործանում

Սբ. Եփրեմ Ասորին նշում է` ինչպես բոլոր առաքինություններից վեր սերն է, այդպես էլ բոլոր մեղքերից առավել ծանրը եղբորն ատելն է, քանի որ իր եղբորն ատողը մարդասպան է, ինչպես առաքյալն է նշում (Ա Հովհ. 3.15): Ով իր եղբորն ատում է, նա նաև հենց Աստծուն է ատում: Եթե սատանան մեզ ատելություն ներշնչի, կյանքի ապաքինումը մեզ համար սերը կլինի: Ատելությունը չի հանդուրժում դատողություն ու ուսուցում, ընդհակառակը, շտապում է մեղք գործել և կործանել: Հոգևոր պտուղների մեջ երրորդը` խաղաղությունն է (Գաղ. 5.22), բայց ապրում ենք մի աշխարհում, որտեղ միմյանց նկատմամբ թշնամությունն է տիրում: Շատ սուրբ հայրեր նշում են, որ խաղաղությունը հոգևոր խոնարհության և հնազանդության պտուղն է: Եթե չենք հնազանդվում Հիսուս Քրիստոսին, ապա ներքին և արտաքին թշնամություն ու ագրեսիա է տիրում: Իսկ եթե հնազանդվում ենք Քրիստոսին, այդժամ թե´ մեր ներսում, թե´ մեր շրջապատում խաղաղություն է տիրում: Եվ մենք պետք է ձգտենք այդ հոգևոր խաղաղությանը, սիրով ու բարությամբ գոյակցությանը: Ռուս հոգևորական Վալերի Դուխանինը մի առակ է պատմում, որում մի մարդ իր համար բերքատու այգու հետ միասին մի տուն է գնում: Նրա հարևանը նախանձ մարդ է լինում և մշտապես ուզում է նրա տրամադրությունը փչացնել: Երբեմն աղբն է թափում դարպասի մոտ, երբեմն այլ վատ արարք է գործում: Երբ մի անգամ լավ տրամադրությամբ արթնանում է, դուրս գալիս պատշգամբ, կեղտաջրով լի դույլ է տեսնում: Դույլը վերցնում է, լվանում, մաքրում փայլեցնում, այդ դույլով լավագույն խնձորներից հավաքում և գնում հարևանի մոտ: Հարևանը լսելով դռան թակոցը չարախնդորեն մտածում է. «Վերջապես նրան հունից հանեցի»: Բացում է դուռը վիճաբանելու հույսով, սակայն տեսնում է, որ այդ մարդն իրեն խնձորներով լեցուն դույլն է փոխանցում և ասում. «Ով ինչով հարուստ է, դրանով էլ կիսվում է»: Բարի մարդը իր բարի սրտի գանձերից բարին է հանում, իսկ չար մարդը իր սրտից իր չար ունեցածն է հանում (Ղուկ. 6.45): Այս ամենը մարդկային հարաբերությունների ընդհանուր օրենք է: Երբ չարանում ենք ինչ-որ մեկի վրա, եթե նույնիսկ որևէ պատճառ կա այդ ամենի համար, այնուամենայնիվ մեզ ենթարկում ենք մի վտանգավոր կրքի ազդեցությանը` հիշաչարությանը: Թվում է, թե հիշաչարությունը առանձնանում է ատելությունից, բայց այն միահյուսված է ատելության հետ: Այդժամ մարդու մտքում շարունակաբար եռում է հիշաչարությունը, թե ինչպես վրեժ լուծել այն մարդուց կամ մարդկանցից, որոնց նկատմամբ լավ տրամադրված չէ և կարծում է, որ իրեն վնաս են պատճառել: Եթե որևէ մեկի հետ վիճում է կամ վատ փոխհարաբերությունների մեջ հայտնվում, ապա մտքով հայտնվում է երկխոսության մեջ վիճաբանողի հետ` ցանկանալով ինքն իրեն արդարացնել և հաղթող դուրս գալ այդ իրադրության մեջ, ինչպես նաև մեղադրելով հակառակ կողմին: Եվ հանդիպելով այդ մարդուն՝ աչքերը հեռացնում է նրանից, որովհետև ծանր ու դժվար է նայել նրան: Այդժամ որտե՞ղ է ներքին ազատությունը, ո՞ւր է ներողամտությունը, սիրո լույսն ու խոնարհությունը: Ամբողջ աշխարհը չարով է լցված: Պետք չէ այդ խաղի կանոններին ենթարկվել: Աստված մեզ պատգամում է ազատվել չարից: Եթե որևէ մեկը վիրավորում է, մարդիկ հաճախ տրվում են ատելությանն ու չարությանը ու միանգամից հայտնվում նրա իշխանության ներքո, ով վիրավորել է: Եթե մարդ անհաղորդ է մնում ու չի վիրավորվում, ապա ազատ է մնում, ներքին լիակատար ազատություն է ունենում: Ատելության հակաթույնը սերն է: Եթե սերն ուղղված է դեպի կյանքը, ապա ատելությունը` դեպի ավերումը: Ատելությունը մշտապես ոտնձգություն է ուրիշի կյանքի հանդեպ, որովհետև ատողը ցանկանում է, որ իր կողմից ատելության արժանացած անձը չունենա որևէ բարիք, իսկ առաջին բարիքը` կյանքն է: Ատելություն տածողը նույնիսկ չի ցանկանում տեսնել իր կողմից ատելի մարդուն, այլ խոսքով` նա ուզում է, որ այդ մարդը նույնիսկ գոյություն չունենա, քանի որ ատելությունը ոչնչացման, ավերման ծարավ է: Սուրբ Գրքում տեսնում ենք, թե Կայենն իր եղբորն ինչպես սպանեց, իսկ Սավուղի  ատելությունը Դավթի հանդեպ իրեն ուր հասցրեց:

Ինչո՞ւ են մարդիկ ատում միմյանց: Պատճառները կարող են շատ լինել: Սակայն մի իրողություն հստակ է: Դրա մասին Սբ. Բարսեղ Կեսարացին նշում է` որտեղ սերը նվազում է, այդտեղ դրա փոխարեն ատելությունն է անպայման մուտք գործում: Մենք միմյանց ատում ենք սիրո պակասության պատճառով: Ատելությունը հիմնավորվում է այնտեղ, որտեղ ի սրտե ներքին ջերմությունը և մտերմությունը բացակայում է, որտեղ թագավորում է օտարացումը, խստասրտությունը, ուրիշներին դատելու սովորույթը և այլն: Պատկերացրեք, որ երկար ժամանակ փնտրել եք ձեզ հարազատ մի մարդու` եղբորը կամ քրոջը, ումից մանկության ժամանակ բաժանվել եք:  Մեծ ջանքեր եք գործադրել նրան գտնելու համար, բայց անարդյունք է եղել: Եվ նրան այնքան եք սիրում ու ցանկանում հանդիպել, որ այդ հանդիպումից չափազանց ուրախ և երջանիկ կլինեք: Բայց հանկարծ պարզվում է, որ այլ հանգամանքներում հանդիպել եք ձեզ հարազատ մարդուն, բայց նրան չեք ճանաչել և նույնիսկ վիճել եք նրա հետ ու հիշաչարություն և ատելություն կա ձեր սրտում այդ մարդու հանդեպ: Եվ հետո պարզվում է, որ այդ մարդը հենց այն անձն է, ում մանկությունից ի վեր ձգտել եք մեծ սիրո սպասումով հանդիպել: Այդ դեպքում կարո՞ղ եք նորից հարություն տալ ձեր սրտում այն սիրո սպասումը և մտերմության զգացումը, որը տածում էիք ձեր սրտերում ու պատկերացումներում:

Պետք է հասկանալ, որ մենք բոլորս Երկնավոր Հոր զավակներն ենք, ու միմյանց պետք է վերաբերվենք սիրով ու բարին կամենալով, սակայն հաճախ մոռանում ենք այդ հանգամանքը և միմյանց օտարությամբ ու թշնամությամբ վերաբերվում: Ատելությունը միշտ պատճառներ է փնտրում իրեն արդարացնելու համար: Երբեմն դժվար է լինում պահել զայրույթը և բարկանում ենք, բայց հետո՝ զղջում: Բայց եթե դա ժամանակավոր վրդովմունքի պայթյուն է, ապա ատելությունը խորքային հակակրանք է և ոչնչացման ծարավ: Այնուամենայնիվ, վրդովմունքը և բռնկումը, որոնք հեշտությամբ առաջանում են, մատնանշում են, որ մարդու սիրտը դեռեւս չի ճանաչում ճշմարիտ հոգևոր գանձերը: Եվ դա փաստ է: Այդ պատճառով անհրաժեշտ է աշխատել ինքներս մեզ վրա` ուժեղացնելով մեր հոգու երկնային հատկությունները: Անբարյացկամությունը մյուս մարդկանց հանդեպ կարող է ինտուիտիվ, չգիտակցված կերպով ծնվել: Եվ անհատը կարող է չընկալել, որ իր հոգևոր անլիարժեքությունից է, որ այն արտահայտվում է մերձավորի հանդեպ: Վալերի Դուխանինը պնդում է, որ ի վերջո մարդը հակված է ատել ուրիշներին այն բանի համար, ինչն իր ներսում է, բայց նա չի ուզում տեսնել կամ ճանաչել իրեն: Եթե անկեղծ լինենք, կհամաձայնենք` մեզանից յուրաքանչյուրի կյանքում կա մի բան, որ ամաչում ենք ասել, բայց հենց որ իմանում ենք, որ այն տեղի է ունեցել մեկ ուրիշի հետ, անմիջապես մեր խիստ դատավճիռն ենք կայացնում, քանի որ մարդը հաճախ հակված է ատել մյուսների մեջ այն, ինչն իսկության մեջ իր ներսում է առկա, որն ինքը չի ուզում որևէ կերպ ընդունել և խոստովանել: Ինչ էլ լինի, սա մեր կյանքի իրականությունն է: Անկախ նրանից, ուզում ենք, թե չենք ուզում` սիրել կամ ատել, ներել կամ վրեժխնդիր լինել, մտերմություն ցուցաբերել, թե հեռանալ, ամեն դեպքում պիտի որոշում կայացնենք: Այդ որոշումներից է կախված` գնում ենք առ Աստվա՞ծ, Ով սեր է (Ա Հովհ. 4.8), թե՞ հակվում ենք դեպի չարը, սատանան, որն ի սկզբանե մարդասպան է եղել (Հովհ. 8.44):  Չկա ավելի մեծ երջանկություն, քան սրտում սեր, խաղաղություն, խնդություն, բարու պահպանումն ունենալը, և չկա ավելի մեծ դժբախտություն, քան սրտում ատելություն, չարություն, հիշաչարություն և եսասիրություն պահպանելը, երբ հատկապես հիշաչարությունն ու ատելությունը բազմապատկում են հոգու տառապանքները:

 

Պատրաստեց Հովհաննես սրկ. Մանուկյանը

24.05.18
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․