2 Հունիս, Ուր, Հոգեգալստյան Զ օր: Պահք

Գրքեր

Սուրբ Գրքի մատչելիությունը և շերտերը

Գաղտ­նի բա­նե­րը մեր Տեր Աստ­ծունն են, իսկ հայտ­նի­նե­րը` մեզ ու մեր որ­դի­նե­րին հա­վիտ­յան, որ­պես­զի կա­տա­րենք այս օ­րենք­նե­րի բո­լոր խոս­քե­րը (Բ­ Օ­րենք ԻԹ 29)։

Սուրբ Գրքի ըն­կա­լումն առ­հա­սա­րակ ի­րե­նից ան­հաղ­թա­հա­րե­լի դժվա­րություն­ներ չի ներ­կա­յաց­նում: Չկա մի մարդ, ո­րի հա­մար այս Գիր­քը բո­լո­րո­վին ան­հա­սա­նե­լի ու ան­հաս­կա­նա­լի լի­նի: «Սուրբ Հո­գու շնոր­հը,- ար­դա­րա­ցիո­րեն նկա­տում է ս. Հովհ. Ոս­կե­բե­րա­նը,- հենց նրա հա­մար ընտ­րեց մաք­սա­վո­րին, ձկնորս­նե­րին, վրա­նա­գոր­ծին և հո­վիվ­նե­րին` հա­սա­րակ ու ա­նուս մարդ­կանց` գրե­լու այս Գրքե­րը, որ­պես­զի ա­նուս­նե­րից ոչ մե­կը չտրտնջա ըն­կալ­ման խրթնությու­նից, որ­պես­զի բո­լորն էլ հաս­կա­նան, թե ինչ են ա­սում այս Գրքե­րը, որ­պես­զի ար­հես­տա­վորն ու ծա­ռան, այ­րին ու ա­մե­նատ­գետ մար­դը Սուրբ Գիր­քը լսե­լուց օ­գուտ և խրատ ստա­նա»: Այ­դու­հան­դերձ, չի կա­րե­լի ա­սել, թե Աստ­վա­ծաշն­չում ա­մեն բան հաս­կա­նա­լի է յու­րա­քանչ­յու­րի հա­մար:

Այն ա­մե­նը, ինչ Աստ­վա­ծա­շուն­չը կա­մե­նում է ու­սու­ցա­նել մեզ, և ինչ-որ բան` նաև նրանց, ով­քեր սուր միտք չու­նեն, այն­քան պարզ ու ակն­հայտ է ար­տա­հայ­տում, որ ոչ միայն ծածկ­ված չէ գաղտ­նի ի­մաս­տի շղար­շով, այլև ար­տա­հայ­տե­լով իր իսկ հաս­կա­ցություն­ներն ու մտքե­րը բա­ռե­րի բուն ի­մաս­տով` բնավ մեկ­նո­ղա­կան գրա­կա­նության կա­րիք չու­նի: Իսկ ո­րոշ հատ­ված­ներ այն­քան են պատ­ված և ա­սես մթնեց­ված խորհր­դա­վո­րությամբ, որ դրանց քննությունն ու ըմբռ­նու­մը մեր առջև հառ­նում է իբրև վար­ժանք­նե­րի ու հոգ­սե­րի մի ան­ծայ­րա­ծիր դաշտ: Աստ­ված է կար­գել այս բա­նը բա­զում պատ­ճառ­նե­րով. նախ` որ հոգևոր ըմբռն­ման հա­մար բո­լո­րո­վին ան­մատ­չե­լի աստ­վա­ծա­յին գաղտ­նիք­նե­րը չբա­ցա­հայտ­վեն բո­լոր մարդ­կանց` նույն գի­տե­լի­քի և ու­նա­կության տեր թե՛ հա­վա­տաց­յալ­նե­րին և թե՛ ան­հա­վատ­նե­րին: Երկ­րորդ` որ հա­վա­տաց­յալ­նե­րի մեջ ի հայտ գան ան­հոգ­նե­րի գաղ­ջությու­նը և ջեր­մե­ռանդ­նե­րի նա­խան­ձախնդ­րությունն ու ջեր­մե­ռան­դությու­նը, երբ վեր­ջին­նե­րիս առջև հառ­նում է հաս­կա­նա­լու ան­ծայ­րա­ծիր դաշ­տը: Ուս­տի Աստ­վա­ծա­շուն­չը լա­վա­գույնս բաղ­դատ­վում է բեր­րի, պտղա­բեր դաշ­տի հետ, որն ա­ճեց­նում ու պտղա­բե­րում է բազ­մա­պի­սի պտուղ­ներ, ո­րոնց մի մա­սը մար­դու սննդի հա­մար պի­տա­նի է հում վի­ճա­կում, մյուս­նե­րը, ե­թե կրա­կի վրա եփ­վե­լով ու կակ­ղե­լով չկորց­նեն ի­րենց տտի­պության խստությու­նը, մար­դու սննդի հա­մար կհա­մար­վեն ան­պի­տան կամ վնա­սա­կար: Իսկ ու­րիշ­ներն հար­մար են և՛ այս, և՛ այն ձ­ևով օգ­տա­գործ­վե­լու հա­մար և հում` տտիպ վի­ճա­կում էլ զզվե­լի ու վնա­սա­կար չեն, սա­կայն կրա­կի վրա եփ­վե­լով` ա­վե­լի օգ­տա­կար են դառ­նում...

Նման բան նկա­տում ենք նաև հոգևոր գրվածք­նե­րի այս բեր­րի այ­գում, որ­տեղ ո­րոշ մա­սեր փայ­լում են հստակ, ակ­նա­ռու, տա­ռա­ցի նշա­նա­կությամբ, այն­պես որ կա­րիք չու­նեն խոր մեկ­նա­բա­նության և պարզ, տա­ռա­ցի ի­մաս­տով էլ սնում են լսող­նե­րին, օ­րի­նակ` «Լսի՛ր, Իս­րա­յե՛լ, մեր Տեր Աստ­վա­ծը մեկ Տեր է: Քո Տեր Աստ­ծուն պի­տի սի­րես քո ամ­բողջ հո­գով, քո ամ­բողջ էությամբ ու քո ամ­բողջ ու­ժով» (Բ­ Օ­րենք Զ 4-5):

Իսկ ո­րոշ խոս­քեր, ե­թե այ­լա­բա­նա­կան մեկ­նությամբ չճշտվեն և հոգևոր հրի բո­վում չփափ­կաց­վեն, ա­պա ա­ռանց վնաս պատ­ճա­ռե­լու բնավ չեն կա­րող ներ­քին մար­դու հա­մար փրկա­րար սնունդ ծա­ռա­յել, և դրանց ըն­դու­նու­մից ա­վե­լի շատ վնաս կլի­նի, քան որևէ օ­գուտ: Օ­րի­նակ` «Թող ձեր գո­տի­նե­րը մեջք­նե­րիդ պնդված լի­նեն, և ճրագ­ներդ` վառ­ված». կամ` «Թող վա­ճա­ռի իր վե­րար­կուն և իր հա­մար սուր գնի» (Ղուկ. ԺԲ 35, ԻԲ 36). և` «Ով որ իր խա­չը չի վերց­նում և Իմ հետևից չի գա­լիս, Ինձ ար­ժա­նի չէ» (Մատթ. Ժ 38):

Չա­փա­զանց խստակ­րոն ո­րոշ վա­նա­կան­ներ` նա­խան­ձախն­դիր Աստ­ծուն, բայց ոչ` խո­հե­մությա­նը, բա­ռա­ցիո­րեն հաս­կա­նա­լով այս բա­նը, փայ­տե խա­չեր էին պատ­րաս­տում և միշտ կրում ու­սե­րի վրա, ին­չը տես­նող­նե­րի ոչ թե շի­նությանն էր ծա­ռա­յում, այլ ծի­ծաղն էր շար­ժում:

Իսկ ո­րոշ խոս­քեր հար­մա­րո­րեն և անհ­րա­ժեշ­տա­բար տա­րած­վում են թե՛ տա­ռա­ցի և թե՛ այ­լա­բա­նա­կան ըմբռն­ման վրա, այն­պես որ և՛ այս, և՛ այն բա­ցատ­րությու­նը հո­գուն կեն­սա­կան ա­վիշ է մա­տա­կա­րա­րում: Օ­րի­նակ` «Ե­թե մե­կը քո աջ ծնո­տին ապ­տակ տա, նրան մյու՛սն­ էլ դարձ­րու» (Մատթ. Ե 39). կամ` «Եվ երբ ձեզ հա­լա­ծեն այս քա­ղա­քում, կփախ­չեք դե­պի մեկ ու­րի­շը» (Մատթ. Ժ 23), և` «Ե­թե կա­մե­նում ես կա­տար­յալ լի­նել, գնա վա­ճա­ռի՛ր ­քո ու­նեց­ված­քը և տո՛ւր­ աղ­քատ­նե­րին. և երկն­քում գան­ձեր կու­նե­նաս. և դու ա­րի՛ Իմ հետևից» (Մատթ. ԺԹ 21) (ս. Իոան Կա­սիան):

Ա­ռա­կի այն խոս­քը, որ ա­սում է. «Կա՛թ կ­թիր, և յուղ կլի­նի, բայց ե­թե պտուկ­նե­րը շատ ճմլես, ար­յուն կգա» (Ա­ռակ. Լ 33), այս է ա­սում. կաթ կթիր Սուրբ Գրքից, և յուղ կլի­նի քեզ հա­մար` գոր­ծեր կա­տա­րե­լով: Իսկ ե­թե «պտուկ­նե­րը շատ ճմլես, ար­յուն կգա», այ­սինքն` չի կա­րե­լի ա­ռա­վել «ճմլել» խոս­քը և քննել, որ­պես­զի զազ­րա­տես ար­յուն չհո­սի: Այս­տեղ կա­րող է թվալ` ինչ-որ եր­կի­մաս­տություն կա, քան­զի Սո­ղո­մոն Ի­մաս­տունն ա­սում է` ա­ռա­վել մի՛ քննիր խոս­քը, իսկ Տե­րը սաս­տում է հեղ­գե­րին` քննե­ցե՛ք Գր­քե­րը: Ա­սենք, որ չեն հա­կա­սում ի­րար. Սուրբ Գրքե­րը նույն Սուրբ Հո­գուց են թե­լադր­ված, բո­լո­րը հա­մա­հունչ են ի­րար և ճշմար­տությամբ են աս­ված: Տա­սը կե­տով բա­ցա­հայ­տենք այս բա­նը:

Ա­ռա­ջին միտքն այն է, որ բո­լոր խոս­քե­րը ե­րեք տե­սա­կի են լի­նում, այ­սինքն` դյու­րա­հաս­կա­նա­լի, դժվար ըմբռ­նե­լի և ա­նըմբռ­նե­լի: Դյու­րա­հաս­կա­նա­լին խոս­քի մեջ է, դժվար ըմբռ­նե­լին` խոս­քից դուրս, իսկ ա­նըմբռ­նե­լին գե­րի­վեր է խոս­քից: Արդ, դյու­րա­հաս­կա­նա­լին ու­սա­նե­լի է ա­ռանց քննության, դժվար ըմբռ­նե­լիին քննությամբ են հաս­նում, իսկ ան­հա­սա­նե­լիին և ան­ճա­ռին լռությամբ պատ­վի՛ր: «Քննե­ցե՛ք Գր­քե­րը» ա­սե­լով` Տե­րը նկա­տի ու­նի դժվար հա­սա­նե­լին, իսկ Սո­ղո­մոն Ի­մաս­տու­նը` ան­հա­սա­նե­լին ու ան­ճա­ռը:

Երկ­րորդ` Ա­րար­չին ու ա­րա­րած­նե­րին վե­րա­բե­րող խոս­քեր. այն խոս­քը, որ Ա­րար­չի մա­սին է, ճա­նա­չե­լը կյանք է, քննե­լը` հանդգ­նություն, հա­վա­տա­լը` փրկություն. իսկ ա­րա­րած­նե­րին վե­րա­բե­րո­ղը քննությա՛մբ ­ճա­նա­չիր:

Եր­րորդ` խոս­քը եր­կու տե­սա­կի է լի­նում` հայտ­նի և գաղտ­նի: Հայտ­նին մեզ է շնորհ­ված Աստ­ծուն ճա­նա­չե­լու հա­մար, իսկ գաղտ­նին միայն Ին­քը գի­տե, «Ում մոտ ծածկ­ված են ի­մաս­տության և գի­տության բո­լոր գան­ձե­րը» (հմմտ. Ա Թագ. Բ 3): Ինչ­պես ա­սում է Մով­սես մար­գա­րեն, «գաղտ­նի բա­նե­րը մեր Տեր Աստ­ծունն են, իսկ հայտ­նի­նե­րը` մեզ ու մեր որ­դի­նե­րին» (Բ­ Օ­րենք ԻԹ 29): Արդ, ե­թե դու ա­մեն բան քննես, ա­պա Աստ­ծուն քննե­լու հա­մար ի՞նչ ես թող­նում: Այդ նկա­տի ու­նի Սո­ղո­մոն Ի­մաս­տու­նը, երբ ա­սում է` մի՛ քննիր գաղտ­նին, իսկ Տե­րը հրա­մա­յում է քննել հայտ­նին և ճա­նա­չել:

Չոր­րորդ` Սուրբ Գրքի ո­րոշ տե­ղե­րում ի­մաս­տի ըմբռ­նու­մը ամ­փոփ­ված է խոր­քում, ո­րոշ տե­ղե­րում` ե­րե­սին, ինչ­պես որ ջրհոր­նե­րում է. մի տեղ ջու­րը լի­նում է խոր­քում, իսկ ու­րիշ տեղ` ե­րե­սին: Արդ, այն, որ ջու­րը ե­րե­սին է, չպետք է խոր փո­րել ու իջ­նել, ո­րով­հետև ջու­րը կկոր­չի, նույն­պես և ե­րե­սին ամ­փոփ­ված խոս­քի ի­մաս­տի դեպ­քում է. չպետք է խոր քննության են­թար­կել, թե չէ կկոր­չի միտ­քը. այս ի­մաս­տով է ա­սում` ա­ռա­վել չճմլել, որ ար­յուն չել­նի:

Հին­գե­րորդ` ա­սում է, թե դու, ո՛վ տ­գետ մարդ, որ ան­վարժ ես ու մտքով տկար, մի՛ քննիր Գրքե­րի խոս­քե­րը և մո­լո­րության մեջ մի՛ ըն­կիր, ինչ­պես աշ­խար­հա­կան մար­դիկ և ռա­միկ­նե­րը: Դու միայն կթիր հա­վա­տի կա­թը, ինչ որ ա­սում է քեզ օ­րեն­քը, հա­վա­տա՛ և կլու­սա­վոր­վես: Եվ դու, որ կա­րող ես քննել և վարժ ու կիրթ ես մտքովդ, մի՛ քննիր երկ­բա­յությամբ և թյու­րությամբ ա­մե­նայն խոսք. այլ ո­րը կա­րող ես, ուղ­ղությա՛մբ­ ի­մա­ցիր, ո­րը չես կա­րող, մի՛ քննիր և երկ­բա­յության ու թյու­րության մեջ մի՛ գցիր խոսքն ու միտքդ: Քան­զի այս­պի­սի թյուր և երկ­բա քննությու­նը հու­սա­հատ ու թե­րա­հա­վատ կդարձ­նի քեզ խոս­քի պատ­ճա­ռով, և կկոր­ծան­վես (ս. Գրի­գոր Տաթևա­ցի):

Ճշմարիտ անգիտությամբ և անհա­սու­թյամբ հավատում ենք, որ ամենայն մարդ Աստ­ծո պատկերն է, սակայն ինչպե՞ս, միայն Աստծուն է իմանալի: Բայց զարմանում եմ նրանց վրա, ովքեր ավելի, քան իրենց չափն է, ջանում են և ձգտում ըմբռնել անհասն ու անըմբռնելին: Բայց մեր` տգետներիս կարծիքն է, որ այդպիսիներն ամենևին չգիտեն Սուրբ Գիրքը, ոչ էլ Հոգու զորությունը, որ Գրքում է (Գիրք Թղթոց):

 

Գրիգոր Դարբինյան

«Ինչպես կարդալ Աստվածաշունչը» գրքից

 

29.03.23
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․