Քարոզ Դատավորի կիրակիի

«Յանուն Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ. ամէն»:

Հիսուս հետևյալ առակը պատմեց իր աշակերտներին՝ ցույց տալու համար, թե պետք է աղոթել առանց վհատվելու. «Մի քաղաքում մի դատավոր կար, որ ո’չ Աստծուց էր վախենում և ո’չ էլ մարդկանցից ամաչում: Նույն քաղաքում մի այրի կին էլ կար, որ դիմում էր նրան և խնդրում՝ իրավունքս պաշտպանիր իմ հակառակորդից: Դատավորը երկար ժամանակ մերժում էր դատը տեսնել, սակայն ի վերջո ինքն իրեն ասաց. թեև Աստծուց չեմ վախենում և մարդկանցից էլ չեմ ամաչում, բայց քանի որ այս այրին նեղություն է տալիս ինձ, նրա դատը տեսնեմ, որպեսզի անվերջ մոտս գալով՝ չանհանգստացնի ինձ»: Ապա Տերը շարունակեց. «Լսեցեք, թե ինչ է ասում այս անիրավ դատավորը, իսկ Աստված ինչքա՞ն կհամբերի իր ընտրյալների կրած անիրավությանը, չի՞ պաշտպանի նրանց, որոնք գիշեր ու ցերեկ դիմում են Իրեն: Այո’, ասում եմ ձեզ, նրանց իրավունքն իսկույն կպաշտպանի: Բայց մարդու Որդին երբ գա, արդյոք հավատք կգտնի՞ երկրի վրա (հմմտ. Ղուկ. ԺԸ 1-8):

Ահավասիկ Մեծի Պահոց հինգերորդ կիրակին է, երբ բոլորս ապաշխարանքի աղոթքներով կդիմենք մեր Աստծուն, որպեսզի Նա մեզ զորացնի, մեզ մաքրի և մեզ դեպի աստվածգիտության լույսն առաջնորդի: Որովհետև այս շրջանը մենք կուզենք արժևորել Աստծու հանդեպ մեր ունեցած հավատը զորացնելով, Նրա իմաստությամբ և Սուրբ Հոգու շնորհներով այնպես մաքրվելու, որ մեր մեջ վերականգնվի Աստծո այն պատկերը, որ, ցավոք, ամեն օր աղարտվում է այս աշխարհի վրա:

Իրոք միակ փրկարար ուժն աղոթքն է: Այն ուղղակի կապն է, առանց միջնորդության հարաբերություն Աստծո հետ, որով Աստված կայցելի մեզ, և մենք Աստծո ուղիղ և արդար ճանապարհներին մեջ կմնանք: Ահավասիկ այսօր մեր Եկեղեցին մեր ուշադրության կհանձնի առակ մը, որ մեզի կսորվեցնե ոչ թե ինչ է աղոթքը, այլ ինչպես պետք է աղոթել Աստծո: Ղուկաս ավետարանիչ կըսե. «Հիսուս այս առակը պատմեց՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես պետք է աղոթել»:

Դատավորի այս առակը չի պատգամեր, թե մենք բոլորս դատաստանի ենթարկվելիք մարդիկ ենք և պետք է հիմիկվանից այնպես պատրաստվինք, որ երբ այդ դատաստանի օրը գա՝ արդարանանք: Որովհետև քրիստոնյաներս գիտենք, որ մենք մեղավոր ենք, և ուր մեղքը կա, այնտեղ դատաստան կա: Բայց իսկական քրիստոնյան Մեծի Պահոց շրջանին կուզի Աստծու հետ այնպես հաշտվել, որ այդ դատաստանը մեր անմահության և մեր հոգին փրկող արարքի վերածի ու ոչ թե պատժի: Եվ դրա համար պետք է լավ հասկանալ, թե մեր մեծագույն Ուսուցիչը, մեր ամենամեծ Վարդապետը՝ մեր Տերը, ինչ է ասում աղոթքի մասին:

Մեր Տերը կըսե, թե պետք է մի՛շտ աղոթել, ճիշտ այրի կնոջ նման: Այրիներն ընդհանրապես ընկերության մեջ տկար, անպաշտպան արարածներ են, որոնց ո՛չ ոք իրավունք կտա: Բայց այս այրի տիկինը իր իրավունքին տիրացավ, կրցավ իր նպատակին հասնիլ, կրցավ արդարության մոտենալ, որովհետև հարատևորեն, միշտ և կանոնավոր կերպով իր աղոթքը ըրավ այն իմաստով, որ իր իրավունքը պաշտպանեց: Եթե մեկ անգամ միայն ուզեր իր իրավունքը, եթե մեկ-երկու հայց ներկայացներ իր դատավորին, պիտի ստանա՞ր իր իրավունքը: Իսկ մենք որքան հաճախ կըսենք. «Ես աղոթել եմ Աստծուն, և Աստված ինձ չի պատասխանում: Չպիտի այլևս աղոթեմ. մեկ անգամ եմ աղոթել, երկու անգամ եմ Աստծուն դիմել, այլևս Աստված ինք թող տնօրինի պետք եղածը»:

Քրիստոնյա աշխարհին համայն այսօր կըսվի, թե կիրակի օրերու քրիստոնյա են միայն: Շաբթվան ամբողջ օրերը մեր Տերը կմոռնանք, նրա պատվիրանները կմոռնանք և միայն կիրակի օրը մի քանի ժամ մեր Տերը կհիշենք, իսկ մնացյալ ժամանակները՝  կրկին կվերադառնանք մեր աշխարհիկ կյանքին:

Եթե կուզենք Աստծո նմանիլ, եթե կուզենք զԱստված գտնել, եթե կուզենք Աստծո շնորհքին արժանանալ, հարատև, կանոնավոր և հետապնդված պետք է ըլլա մեր ճիգը զԱստված փնտրելու և Անոր մերձենալու համար: Երկրորդ պատվերը մեր Տիրոջ այն է, որ աղոթքի ատեն պետք է կատարյալ վստահությամբ աղոթել:

Առանց վստահության որևէ մեկուն եթե մենք կդիմենք, կեղծիք է: Եթե չենք վստահեր Աստծո և կերթանք Աստծո, մի քանի բան ուզելու կամ մեկ-երկու փառաբանական խոսք ըսելու, ստախոս ենք: Մենք Աստծո արժանի զավակները չենք դառնար, եթե Աստծո մեր ասելիքը, եթե Աստծուց մեր խնդրելիքը Նրա հարազատ ճանաչողութենեն, Նրան որդիության զգացումեն և Աստծո Հայրության ապրումեն չի բխիր: Սուտ են, փուչ են մեր բոլոր արածները: Ո՛չ իրավունք կհասնի մեզ, ո՛չ էլ խնդրանքը կհասնի Աստծո և ո՛չ ալ մենք կհասնինք մեր նպատակին: Ամեն ինչ կյանքին մեջ մեր ձեռքեն կփախնի և մեր հակակշիռից դուրս կուգա, եթե վստահության զգացումով չեն տոգորված մեր բոլոր խոսքերն ու մտածումները:

Սիրելի քույրեր և եղբայրներ, վստահ եմ, որ այս բոլորը լսելեն ետք ոմանք կըսեն. «Դյուրին է քարոզելը, բայց որքա՞ն դժվար է հավատալը, թե ինչ որ կխնդրենք Աստուծմե, իրավ կտրվի մեզի, կամ եթե Աստծո ներկայանանք վստահությամբ, ամեն ինչ կգտնենք»:

Ղուկաս ավետարանիչը, որմե առնված է այս առակը, իր Ավետարանը գրած է քաջալերելու առաջին դարու այն բոլոր քրիստոնյաները, որոնք ամեն օր չարչարանքի մեջ էին, բանտերու մեջ զրկանքներու կենթարկվեին, կնետվեին առյուծներու դիմաց, կչարչարվեին իրենց քրիստոնեական հավատքի համար և կնահատակվեին: Ահա նրանց համար է այս Ավետարանը, այս խոսքը իրենց համար է, որ իրենց Աստծո հանդեպ ունեցած վստահության մեջ պինդ մնան, որ իրենք Աստծո որդիության զգացումին մեջ ապահով մնան:

Հեթանոսական բարքերը, աշխարհիկ այն խոստումները, որոնք իրենց կշռայլվեին հավատը ուրանալու համար, բայց մանավանդ սուտ, կեղծ աղանդները և մարգարեները, որոնք մտել էին քրիստոնեական Եկեղեցիին մեջ, այդ հավատը կքանդեին և շատերու կորստյան պատճառ կդառնային: Ուստի առակին վերջը Ղուկաս ավետարանիչ կհիշե Քրիստոսի մեկ խոսքը, թե «երբ մարդու Որդին գա, արդյո՞ք հավատք կգտնի երկրի վրա»:

Մեր Տերը գիտեր, որ չպատասխանված աղոթքները մեր հավատքը կքանդեն, ինչպես և մենք կկարծենք, թե Եկեղեցում կատարած աղոթքները տեղ չեն հասնիր: Այսօր չե՞ք լսեր, հարազատներ, թե մեր ժողովուրդը ինչ կըսե երբեմն. Եկեղեցի կերթանք, ո՛չ Աստված մեզի բան կուտա, ո՛չ հոգևորականները մեզ կօգնեն: Մեր երիտասարդ հոգևորականներեն չենք լսեր, ինչպես ես իմ ուսանողներես կլսիմ, որ «Սրբազան, կերթանք, կքարոզենք, մեր ամբողջ հոգին կդնենք, բայց ժողովրդին մեջ հավատ չենք տեսներ»:

Մենք կակնկալենք, որ Աստված մեր հարմար տեսած ժամանակին և որ մեր պահանջած ձևով պատասխանի մեր խնդրանքներին: Սակայն ճի՞շտ է, Աստված անպայմանորեն տվյալ ժամանակի՞ն մեջ պետք է պատասխան տա: Աղոթքը Ալադինի լապտե՞րն է, որ Աստված տվեր է մեր ձեռքը, որպեսզի ամեն անգամ, երբ իրեն դիպչենք, մեր ցանկացած պահանջքին գոհացումը գտնենք: Եկեք պահ մը ընդունինք, որ իրականությունն այդպես ըլլար:

Քրիստոս երբ Գեթսեմանիի պարտեզին մեջ կաղոթեր՝ «Աստված, այս բաժակը ինձմեն հեռացուր», եթե նույն պահուն Աստված գար, մեր Տերը փրկեր, մենք փրկության պիտի արժանանայի՞նք, Իր խաչի շնորհքին, չարչարանքների շնորհքին և Հարության պիտի արժանանայի՞նք:

Պատկերը փոխադրենք մեր Եկեղեցվո կյանքին մեջ: Եթե Գրիգոր Լուսավորչին ամեն մեկ-երկու ապտակեն վերջ Աստված գար և չարչարանքներեն ազատեր, մենք Սուրբ Էջմիածինը պիտի ունենայի՞նք, հայ ժողովրդին դարձը պիտի իրականանա՞ր:

Եթե Մեսրոպ Մաշտոց տարիներ անքուն մնացած և աղոթած շրջանին մեկ-երկու օրեն լքեր իր գործը և թողներ Այբուբեն գտնելու իր ճիգը, մենք երկնապարգև հայոց գրերը պիտի ունենայի՞նք: Նարեկացին իր վանքին մեջ եթե իր եղբայրներուն կողմե չչարչարվեր, չհալածվեր և առաջին հալածանքներեն փախներ ու երթար, պիտի կարենայի՞նք մենք հրաշագործ աղոթքներն ունենալ:

Աստված Իր ժամանակն ունի և Աստված Ինք գիտե՝ ինչ ձևով և ինչպես պատասխանել մեր աղոթքներուն: Բայց, ժողովուրդ, բոլորիս պարտականությունն է՝ հավատը պահել: Առանց հավատի չկա Աստուծո հասնիլ: Առանց հավատը պահելու չկա Եկեղեցի, առանց հավատի որևէ գանձ և որևէ մեկ հզորության աղբյուր և որևէ մեկ ստեղծագործ կյանքի աղբյուր չկա: Անոր համար կզգաք, թե Հայոց Եկեղեցին իրապես որքան կմտահոգվի, երբ հավատի պակաս տեսնե իր ժողովրդի կյանքին մեջ և կամ մեկ-երկու աղոթքեն վերջ մեր ժողովուրդը թողնի և գնա աղանդների, հերետիկոսների և աշխարհի մեջ իրեն փառք խոստացողների ետևից:

Եթե այսօր մեր Տիրոջմեն և Աստուծմե մեկ բան պետք է սորվենք, հավատով աղոթելն է հավատը պահելու համար և Աստուծո օրհնանքը երկինքեն երկիր հասցնելու համար:

Ապաշխարության այս օրերուն իրոք բոլորս իրարու սիրտ տանք, որ հետևողականորեն և սրտանց աղոթենք, Աստծուն վստահելով աղոթենք և այդպես աղոթելով մեր Եկեղեցվո հավատը պահենք: Այսպիսո՛վ միայն փրկության հավատը կզորանա մեր հոգիներու մեջ, և մենք վստահորեն կրնանք դիմագրավել ամեն տեսակի զրկանք և փորձություն:

 

Տ. Տաթև արք. Սարգսյան

(Քարոզը խոսվել է Ս. Էջմիածնի Մայր Տաճարում Դատավորի կիրակիին մատուցված Ս. Պատարագին, 30 մարտի 2003 թ.)