Վարագա Սուրբ Խաչի քարոզ

   Խաչ Քո եղիցի մեզ ապաւէն, Տէր Յիսուս:

  Քո խաչը թող մեզ ապավեն լինի, Տե՛ր Հիսուս:

                                                       (Ժամագիրք)

Սիրելի՛ հավատացյալներ.

Այսօր Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին տոնում է փրկական սուրբ խաչին նվիրված չորս տոներից վերջինը՝ Վարագա Ս. Խաչի տոնը: Սուրբ խաչին նվիրված մյուս երեք տոները նշում են քրիստոնյա մյուս եկեղեցիները նույնպես, իսկ Վարագա Ս. Խաչը տոնակատարում է միայն Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին: Վարագա Ս. Խաչի տոնի հիմքում մի սրբազան պատմություն է, որ սերտորեն կապված է մեր ժողովրդի հետ:

Դիոկղետիանոս կայսեր (243-313թթ.) հալածանքներից փախչելով՝ Հռիփսիմյանց կույսերը ապաստանում են Հայոց աշխարհում:Ս.Հռիփսիմեն իր պարանոցին կրում էր Տիրոջ խաչափայտից մի մասունք: Քանի որ նրանց հալածանքներն շարունակվում են նաև Հայաստանում, Ս.Հռիփսիմեն մասունքը պահում է Վարագա լեռան քարայրներից մեկում: Դրա մասին Հայոց աշխարհում գիտեին, սակայն չգիտեին՝ որն է սուրբ նշանի ստույգ վայրը:  

653թ. Թեոդիկ անունով մի կրոնավոր իր աշակերտի՝ Հովելի հետ գնում է Վարագա լեռան վրա ճգնելու: Նրանք մշտապես աղոթքի ու ծոմապահության մեջ էին և մեծ փափագ ունեին գտնել և երկրպագել սուրբ մասունքը: Եվ ահա մի օր, երբ նրանք աղոթքի էին կանգնած, այնտեղ, ուր պահված էր սուրբ մասունքը, լեռան գագաթին տեսնում են խաչանիշ լույս, ավելի պայծառ, քան արեգակի լույսը: Լեռան շրջակայքը լցվում է անուշահոտությամբ: Ճգնավորները ահուդողով մոտենում են լույսի ակունքին և տեսնում Քրիստոսի խաչափայտի սուրբ մասունքը, երկրպագում սուրբ նշանին, իրենց գոհունակությունը հայտնում Երկնավոր Տիրոջը, որ իրենց արժանի դարձրեց այդ հայտնությանը:

Ներսես Գ Տայեցի հայրապետի տնօրինությամբ կարգ է սահմանվում ամեն տարի այդ օրը նշել Վարագա Ս. Խաչի տոնը, և եկեղեցի է կառուցվում ս. մասունքի գտնվելու վայրում: Մինչև 1915թ. Եղեռնը Վարագա ս. խաչը պահվում էր Վանի Սուրբ Նշան եկեղեցում: Ցավոք, Եղեռնից հետո մասունքի գտնվելու վայրը հայտնի չէ:

Այս է օրվա տոնի սկզբնավորման ամփոփ պատմությունը:

Վարագա Ս. Խաչի տոնը մի գեղեցիկ առիթ է մեզ համար դարձյալ ու վերստին փառաբանելու փրկական սուրբ խաչը, սուրբ խաչով զորանալու մեր հավատքի մեջ, Աստծո ներկայությունն ու օրհնությունը զգալու մեր կյանքում:

Քրիստոսի խաչելությունը Աստծո սիրո կատարյալ արտահայտությունն է մարդու հանդեպ: Քրիստոս իր անմեղ արյունը հեղեց չարչարանքի և տառապանքի գործիք հանդիսացող խաչի վրա՝ մարդկության փրկության համար: Տերը հանձն առավ խաչելությունը մեզ համար, և Նրանով սրբագործվեց խաչը, դարձավ արդեն փրկության նշան, դարձավ փրկության միջոց: Քրիստոնյա հայը դարեր շարունակ խաչի մեջ է տեսել իր փրկությունը, ի վերջո հայը համարվում է խաչապաշտ, բայց ոչ թե այն բանի համար, որ խաչն է պաշտում, այլ Խաչյալին է երկրպագում: Ճշմարիտ քրիստոնյայի համար խաչը վեր է նյութականից և նյութից կարևոր է խաչի խորհուրդը:

Քրիստոս ասում է. «Եթե մեկը կամենում է հետևել ինձ, թող ուրանա իր անձը, վերցնի իր խաչը և գա իմ հետևից» (Մատթեոս 16:23): Յուրաքանչյուր մարդ այս կյանքում իր խաչն է կրում ու խաչը կրելով՝ արտահայտում իր սերը իր նմանի և Աստծո հանդեպ: Խաչ կրելը զոհողություն է, իսկ զոհողություն կարող ենք անել, եթե սիրում ենք: Երբ Քրիստոսի օրինակով մենք մեր խաչն ենք կրում, վկայակոչում ենք մեր սերը Քրիստոսի հանդեպ, վկայակոչում ենք Քրիստոսի սերը մեր հանդեպ: Այս փոխադարձ սերը երանություն է մարդ արարածի համար, քանի որ մենք հարատևում ենք մեր հավատքի մեջ և այդ հարատևությամբ է, որ պիտի արժանանանք հավիտենական կյանքին:

Երբեմն մեզ թվում է, որ մեր խաչը ծանր է մեզ համար, որ այն այլևս տանել հնարավոր չէ: Սակայն, ինչպես ասում է Պողոս առաքյալը, Աստված մարդու ուժերից վեր փորձություն չի տալիս նրան: Աստված մարդուն սիրում է և դրա վկայությունը Խաչյալ Քրիստոսն է: Եվ Աստված՝ մեր Տերը, մեր կարողությունից ավելի մեծ ու ծանր խաչ-փորձություն չի տալիս մեզ՝ մեր կործանումը ցանկանալով: Մեզ մնում է միայն հոգնության և ծանրաբեռնվածության մեջ օգնության կանչել Քրիստոսին, քանի որ Նա գիտե՝ ինչ է խաչ կրելը: Եվ Նա երբեք անարձագանք չի թողնի մեր աղերսը, կգա մեզ հետ քայլելու և օգնելու խաչը կրելու պահին և պսակելու մեր խաչի ճանապարհը Իր օրհնության շնորհներով:  

Ապավինելով փրկական սուրբ խաչին՝ «մենք անխախտ ենք պահում այն հույսը, որ ունեցանք Ավետարանի ճշմարտությամբ» (Կողոսացիներ 1:23):

Սիրելի՛ զավակներ Աստուծո, թող փրկչական սուրբ խաչը իր զորությամբ պահապան լինի ձեզ, սուրբ խաչից ճառագող լույսը լուսավորի ձեր կյանքը այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից. Ամեն:

Տեր Վահան քհն. Առաքելյան