26 Փետրվար, Մեծ պահքի ԺԵ օր

Գրքեր

Սաղմոս ՃԽԶ

Ալելուիա՝ Անգեոսի և Զաքարիայի:

Սա Բաբելոնից վերադարձածների օրհնությունն է վերադարձի և տաճարի շինության համար, և մեր Տիրոջ տնօրինության մասին է ասում.

1. Օրհնեցէ՛ք զՏէր, զի բարի են սաղմոսք, Աստուծոյ մերում քաղցր եղիցի օրհնութիւն:

Օրհնեցե՛ք Տիրոջը, քանզի քաղցր են սաղմոսները. հաճելի է օրհնությունը մեր Աստծուն:

Ահա իմացաք «ալելուիա»-ի թարգմանությունը, որը կոչվում է օրհնեցե՛ք Տիրոջը, կամ քաղցր է սաղմոսը, կամ գովեցե՛ք նրան, որ Էն է: Սիմաքոսը սա չթարգմանված է թողել, իսկ յոթանասունից թարգմանության մեջ՝ «օրհնեցե՛ք Աստծուն» է թարգմանվել, Ակյուղոսը՝ քաղցր է սաղմոսը, Թեոդիտոն՝ գովեցե՛ք նրան, որ Էն է: Հաճելի է օրհնությունը մեր Աստծուն՝ գործը, օրհնության հետ միավորված, քաղցրանում է, ինչպես որ ասում է. «Տեսնեն ձեր բարի գործերն ու փառավորեն ձեր Հորը, որ երկնքում է» (Մատթ. 5:16):

2. Շինէ զԵրուսաղէմ Տէր, և զցրուեալսն Իսրայէլի ժողովէ:

Տերը կառուցում է Երուսաղեմը, և հավաքում Իսրայելի ցրվածներին:

Այսինքն՝ եկեղեցին, և, ինչպես Հովհաննես Ավետարանիչն է ասում, Աստծու ցրված որդիներին ի մի հավաքեց (տե՛ս Հովհ. 11:52):

3. Բժշկէ զբեկեալ սիրտս, և պատէ զամենայն վէրս նոցա:

Բժշկում է բեկյալ սրտերը, և կապում բոլոր վերքերը նրանց:

[Այնտեղ]՝ գերուն, իսկ այստեղ՝ հեթանոսներին՝ հավատքի եկածներին հավատով բժշկեց՝ տալով նշաններ տեսնելու հավատ, և ավազանով կապեց մեղքերի բոլոր վերքերը:

4. Ո թուէ զբազմութիւն աստեղաց. և զամենեսեան զնոսա յանուանէ կոչէ:

Նա հաշվում է աստղերի բազմությունը, և կոչում բոլորին իրենց անուններով:

Հաշվել ասելով ցույց է տալիս ստույգ իմանալը և իրենց անուններով կոչելը՝ առանձին կարգելը և դասելը, և վայելչությունն ու պայծառությունը: Նաև՝ հավաքում Իսրայելի ցրվածներին. նրանց է ասում, որոնց մասին Աբրահամին ասաց, թե իր որդիներն աստղերի պես կլինեն, ցույց տալով Աստծու գիտությունը և ազգերին անսխալ անվանապես կոչելը, ուր էլ որ լինեն: Դարձյալ եկեղեցու որդիները լուսո և ցերեկվա որդիներն են, ինչպես Պողոսն է ասում (տե՛ս Եփես. 5:8), և Տերն էլ ասաց. «Ուրախացե՛ք, որ ձեր անունները գրված են երկնքում» (Ղուկ. 10:20):

5. Մեծ է Տէր, և մեծ է զօրութիւն նորա, իմաստութեան նորա ոչ գոյ բաւ:

Մեծ է մեր Տերը, և մեծ է նրա զորությունը, նրա իմաստությունը սահման չունի:

Մի՛ կասկածեք, ասում է, որ Մեծն իր մեծ զորությամբ է այս ամենն անում, և իմաստությամբ է հաշվում աստղերի բազմությունը: Դարձյալ՝ մեծ է Հայրը, և մեծ է զորությունը՝ Հիսուս Քրիստոսը, իսկ նրա իմաստությունը՝ Ամենասուրբ Հոգին, սահման չունի, որն էլ ճշմարիտ աստվածաբանությունն է, քանզի հնարավոր չէ խոսել անճառելի բնության չափի մասին: Այլև լուսատուներ պաշտողներին ցույց է տալիս, թե ոչինչ չեն շահի, այլ օգուտն այն է, որ հաշվում է նրանց բազմությունը, և կոչում բոլորին իրենց անուններով, ոչ այնպես, ինչպես մոլորված հեթանոսներն էին կոչում իրենց հիմար խորհուրդներով, այլ երբ մեզ ցույց է տալիս երկինքը՝ իր մատների գործը՝ մեր առջև բացելով իր անճառելի դպրությունը, երևում է, որ մեծ է Տերը և մեծ է նրա զորությունը, և նրա իմաստությունը սահման չունի:

6. Ընդունի զհեզս Տէր, և խոնարհ առնէ զամբարտաւանս մինչև յերկիր:

Տերն ընդունում է հեզերին, և մինչև գետին խոնարհեցնում ամբարտավաններին:

Մեծն առավել շատ է խոնարհվում դեպի հեզերն ու խոնարհները, և ընդունում նրանց իր հանգստի մեջ, ինչպես որ ասում է, թե՝ ո՞ւր եմ հանգչում ես, եթե ոչ հեզերի ու խոնարհների մեջ (հմմտ. Ես. 66:2): Եվ խոնարհեցնում ամբարտավաններին. ինչպես սատանային և դևերին, որ առաքյալների ոտքերի կոխան դարձրեց, որովհետև Տերը հակառակ է ամբարտավաններին և շնորհ է տալիս խոնարհներին:

7. Օրհնեցէ՛ք զՏէր խոստովանութեամբ, սաղմոս ասացէ՛ք նմա օրհնութեամբ:

Օրհնեցե՛ք տիրոջը գոհաբանությամբ, սաղմոս երգեցե՛ք նրան օրհնությամբ:

Այդքան մեծին և նրա անբավ երախտիքներին ոչինչ չունենք հատուցելու, այլ միայն կարող ենք օրհնել և բարեբանել նրան բարության գործերով, որպեսզի չլինի թե խոսքերով բարեբանենք, իսկ գործով ուրանանք: Սաղմոս երգեցե՛ք նրան օրհնությամբ, այսինքն՝ երգել բերանով և օրհնել սրտով՝ հավատով լեցուն: Դարձյալ՝ այնպես օրհնել, որպեսզի երևա նաև հավատի դավանությունը, ինչպես որ ասում ենք՝ օրհնություն և փառք Հորը և Որդուն և Սուրբ Հոգուն: Օրհնյալ է Սուրբ Երրորդությունը, օրհնյալ է Աստծու բարերարությունը, օրհնյալ է ողորմած Աստված և այլն:

8. Ո զգեցոյց զերկինս ամպովք, պատրաստ արար զանձրև իւր յերկիր:

Երկինքը նա պատեց ամպերով, երկրի համար պատրաստեց անձրևն իր:

Երկինքը [պատեց], որպեսզի արգելք հանդիսանա տապի համար, և որ երաշտ չլինի, այլ՝ պատրաստաբար անձրև է ուղարկում: Նաև եկեղեցին [պատեց] օրենքով, մարգարեներով և առաքյալներով: Պատրաստեց անձրևն իր՝  իր իմաստությունը՝ բանական երկրին:

Բուսոյց զխոտ ի լերինս, զդալար ի ծառայութիւն մարդկան:

Լեռներում խոտ աճեցրեց և բանջար՝ մարդկանց կարիքների համար:

Վայրի գազանների և ընտանի կենդանիների կարիքների համար, որոնք ծառայում են մարդկանց: Դարձյալ՝ ցորենի սերմը նախ խոտ է տալիս, հետո նոր հաց դառնում, այսինքն՝ լեռների պես հպարտներին նախ պարզ խոտ [է տալիս], որպեսզի բնությունը կարողանա պահել իր սահմանը գոնե որպես անասուն, և այնուհետև կրթվելուց հետո կենաց դալար փայտն է տալիս որպես կերակուր ու խրատ, որը Քրիստոսի նեղ ճանապարհն ու խոնարհությունն է, որ հոժարությամբ ծառայեց մարդկանց:

9. Ո տայ անասնոց կերակուր, ձագուց ագռաւուց՝ որ կարդան առ նա:

Նա ուտելիք է տալիս անասուններին և ագռավի ձագերին, որոնք դիմում են իրեն:

Անասուններին խոտ է տալիս լեռներում, ձագերին՝ սերմեր և լեշ, որովհետև ագռավներ ասելով նկատի ունի թռչունների բոլոր տեսակները, ըստ այնմ, որ Տերն ասաց. «Նայե՛ք ագռավներին» (Ղուկ. 12:24), ինչպես ոմանք ասում են, թե անխառն  ծնունդ են կամ գարշահոտ են և զզվելի և կամ սպիտակ լինելու համար, ինչպես ոմանք են ասում, թե միառժամանակ լքում են [ծնողները ձագերին], մինչև չորանում կամ սևանում են, իսկ այդ ընթացքում, Աստծու նախախնամությամբ, [ձագերը] կերակրվում են [իրենց վրա եկած] մոծակներով կամ մժեղներով՝ մինչև ծնողները վերադառնան: Եվ այդ ժամանակ իրենց կարիքների համար դիմում են Տիրոջը կամ ծնողներին, որպեսզի կերակուր բերեն: Ըստ Եփրեմի՝ [ագռավի ձագերը] Աստծուց օտարացած, գարշելի դարձած և դիվապաշտ հեթանոսների օրինակն են, և եկեղեցու միջոցով ու Աստծու խնամատարությամբ կերակրվեցին մինչև մեր Աստծու Հիսուսի մարդեղությամբ լվացվեցին ավազանում և ճանաչեցին ստեղծողին, որոնք թեև գոյերին էին պաշտում, սակայն Աստծու անունն էին տալիս:

10. Ոչ թէ ընդ զօրութիւնս ձիոյ կամեցաւ Տէր, և ոչ ընդ երանս առն սկայի հաճեցաւ:

Տերը ձիու զորությունը չէ, որ կամենում է, ոչ էլ հսկայի կազմվածքն է հաճում:

Նրանով կենդանություն տալ, այլ ոչ թե իրանի, այսինքն՝ հաղթանդամ մարմնի միջոցով: Որքան զորություն էլ որ նրանք ունենան, միևնույն է, սուտ է, ձին չի կարող փրկել, ինչպես որ չկարողացավ փրկել փարավոնին, և ոչ էլ Գողիաթին կարողացավ իր հասակը փրկել:

11. Այլ հաճեցաւ Տէր ընդ երկիւղածս իւր. և ընդ այնոսիկ, ոյք ուսան յողորմութիւն նորա:

Այլ Տերն իրենից երկյուղ կրողներին է հաճում և նրանց, որ իրենց հույսը դրել են իր ողորմության վրա:

Ինչպես Մովսեսին և Դավթին, և ինչպես առաքյալներին, որոնց միջոցով փրկեց տիեզերքը, և ինչպես Զորաբաբելին, որի միջոցով փրկեց գերուն: Եվ նրանց, ովքեր հույսը դրել են նրա ողորմության վրա, նույնիսկ եթե որևէ բարի գործ չունեն, ինչպես հեթանոսներն էին, որ ողորմության համար փառավորում են Աստծուն, և ինչպես պոռնիկն ու մաքսավորն են, որ հուսալով Քրիստոսի ողորմության վրա, հաճելի եղան:

 

Վարդան Արևելցի, Մեկնութիւն Սաղմոսացն Դաւթի, Էջմիածին, 1797 թ.

Գրաբարից թարգմանեց Գայանե Թերզյանը

 

07.09.20
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․