Յոթ մահացու մեղքեր

Մեղքը քրիստոնեական ընկալմամբ դիտվում է որպես հրաժարում աստվածային ներկայությունից, օրհնությունից և պահապան ներգործությունից։ Ըստ արևելյան աստվածաբանական ավանդության (Հ․Ոսկեբերան), Ադամի գործած մեղքից հետո մարդկային բոլոր սերունդները ժառանգեցին այդ մեղքի հետևանքը, որ է մահկանացու լինելը (Հռմ․6։23), մինչդեռ արևմտյան ներկայացուցիչները (Օ․ Երանելի) պնդում են, որ ամեն նորածին մարդ ժառանգում է հենց ադամական մեղքը։ Մեղքից ազատվելու համար եկեղեցում սահմանված են մի քանի խորհուրդներ, որոնք մարդուն սրբում են իր բոլոր աղտեղություններից․

Մկրտություն։ Մարդու հոգևոր ծնունդը Քրիստոսով և Եկեղեցու անդամ դառնալը (Հովհ․ 3։5-6)։

Դրոշմ։ Սուրբ Հոգու շնորհների կնիքը մկրտվածի վրա։

Ապաշխարություն: Մեղքերի խոստովանություն, զղջում, քահանայի միջոցով մեղքերի թողություն (Հովհ․20։21-23)։

Հաղորդություն։ Քրիստոսի Մարմնին և Արյանը հաղորդվելը (Մատթ․26։26-28)։

 Իհարկե այս ամենը իրենից չի ենթադրում լոկ գործողությունների հաջորդականություն․ խորհուրդների հաստատման համար անհրաժեշտ է գիտակցում և անկեղծ հավատ։

    Գրիգոր Տաթևացին մեղքը բաժանում է երեք տեսակի՝ սկզբնական, ներելի և մահացու։ Սկզբնական մեղք ասելով նկատի ունի ադամական մեղքի հետևանքով  մարդկային բնության ապականությունը և անընդհատ մեղքին հակվելու մարդու հատկանիշը։ Ներելի մեղքը փոքրագույն հանցանքն է, որպես թողության արժանի ու ներելի, որովհետև ակամա և անգիտությամբ է արվում։ Իսկ մահացու մեղքերը այդպես են կոչվում, որովհետև մարդուն հավիտենական մահվան են դատապարտում։ Դրանք յոթն են․

Հպարտություն։ Հպարտությունը փորձում է անընդհատ  բարձրանալ, մերժելով որևէ օգնություն, և որ ամենակարևորն է՝ Աստծու ներկայությունը կամ միջամտությունն այդ վերելքին։ Օրինակ՝ հրեշտակը հպարտությամբ խաբվեց և դարձավ սատանա, քանի որ սատանան միայն իր առանձնահատուկ վերելքի մասին մտածեց (Ես․14։14)։

Նախանձ։ Նախանձն ուրիշի ունեցած բարիքի, հաջողության, երջանկության և այլ պատճառներով առաջացող դժգոհությունն է։ Ինչպես օձը այգու ծաղկից մեռնում է, այդպես էլ նախանձոտը մեռնում է՝ տեսնելով ուրիշի բարեբախտությունը։ Այսպես Կայենը սպանեց իր եղբայր Աբելին, որն Աստծուն զոհեց իր ինչքերից լավագույնը։

Բարկություն։ Բարկությունը եկեղեցու հայրերը երկու տեսակով են բացատրում․ առաջինը այն բարկությունն է, որի մեջ չկա ոխ, ցասում, դիմացինին նսեմացնելու կամ կործանելու որևէ մղում, այլ կա խրատելու, ուղղելու և արդարության ճանապարհին վերադարձնելու ցանկություն։ Այս բարկության մեջ մեղք չկա։ Սրա օրինակ են մեր գործած մեղքերի հետևանքները, որոնց մեջ մեզ փորձելով՝ Տերն ուզում է վերադարձնել մեզ իր գիրկը։ Մյուս տեսակը մեզ հեռացնում է Աստծուց, քանի որ Աստված մեզ վերստին հավիտենության  է կոչում, իսկ մենք մեր անսանձ բարկությամբ ուզում ենք որևէ մեկի կործանումը։ Պողոս առաքյալը Եփեսացիներին ուղղված նամակում մեզ խրատում է բարկանալ, բայց չմեղանչել, և փորձել հագցնել մեր մեջ եղած բարկության կրակը մինչև արեգակի մայր մտնելը։ Գրիգոր Տաթևացին ասում է, որ բարկանալով մենք կորցնում ենք աստվածային մեր պատկերը , և Սուրբ Հոգին փախչում է բարկացած հոգուց, քանզի նրա տեղը խաղաղությունն է, իսկ նրա փոխարեն այնտեղ բնակվում է պիղծ հոգին՝ սատանան։

Ծուլություն։ Ծուլությունը բարիք գործելու մեջ դանդաղելն է, բարի գործը չսկսելը կամ էլ ձանձրույթով բարին սկսելը, սակայն չկատարելը։ Հայրերն այն անվանում են բոլոր մեղքերի սկիզբ, պատճառ և սնուցող։ Ծուլությունն անգործություն է, ուստի անգործ միտքը հեշտ է ընկնում չարի ծուղակը և մեղանչում, իսկ աշխատող միտքը տեղ չունի չարիքի համար։ Քրիստոս մեզ կատարելության ձգտելու կոչ է անում (Մատթ․ 5։48), որին հասնելու ճանապարհին ծուլությունը որպես մեծ վտանգ է ներկայանում։

Ագահություն։ Ագահությունը նյութականի հանդեպ անհագ ցանկությունն է։ Հուդան հենց ագահությամբ վաճառեց Քրիստոսին։ Դրախտում Աստված նյութականը մարդուն տվեց, որպես օգնական միջոց ապրելու համար։ Պետք չէ այն առաջին տեղում դնել և  աստվածացնել։ Մարդը որքան մարմին է, այնքան էլ հոգի, և քանզի հոգին հավիտենական է, ուստի մենք կարիք ունենք խորհելու հոգևորի և հավիտենականի մասին։ Մատթեոսի Ավետարանի վեցերորդ գլխում Քրիստոս ուսուցանում է, թե որն է ճշմարիտ գանձը (6։19-21)։

Որկրամոլություն։ Սա ուտելու և խմելու անսպառ ցանկությունն է։ Այս մեղքի պատճառով նախաստեղծները չպահեցին Աստծու պատվիրանը։ Կերակուրը պետք է իր ժամանակին ուտել, երբ քաղցած ես, և ոչ թե ամեն պահի, երբ ուտելիք կա։ Սրա դեմ պայքարելով անապատում հայրերը զսպում էին իրենց մարմինը և բավարարվում էին միայն հացով ու ջրով։ Պողոս առաքյալը խոսելով Քրիստոսի Խաչի թշնամիների մասին ասում է, որ նրանց աստվածն իրենց որովայնն է (Փիլ․3։19)։

Բղջախոհություն։ Բղջախոհությունը  ցանկասիրությանը անընդհատ հագուրդ տալու իղձն է։ Հայրերը նման վարքը հատուկ են համարում կենդանիներին։ Սա ևս խոր անդունդ է բացում մարդու և Աստծու միջև, քանզի միայն սրբերն են տեսնում Աստծուն։ Գրիգոր Տաթևացին այս մեղքը համարում է չար ծառ, որ չար պտուղ է տալիս, իսկ հետո կտրվում և նետվում է հավիտենական կրակը։ Լեռան քարոզում Քրիստոս ասում է․ «Ով ցանկասիրությամբ նայի որևէ կնոջ, արդեն իր սրտում շնացած կլինի նրա հետ» (Մատթ․5։28)։

    Յոթ մահացու մեղքերը չգործելու համար պետք է բարեջան վարքով ձգտել կատարել դրանց ճիշտ հակառակ առաքինությունները․ հպարտության փոխարեն խոնարհություն, նախանձի փոխարեն եղբայրասիրություն, բարկության փոխարեն հեզություն, ծուլության փոխարեն աշխատասիրություն, ագահության փոխարեն ողորմածություն, որկրամոլության փոխարեն ժուժկալություն, բղջախոհության փոխարեն ողջախոհություն:

     Այս չարաղանդ բոլոր մեղքերից մեզ կարող է փրկել Քրիստոս Աստված, նրանց, որոնք հավատում են Փրկչի անվանը։

Պատրաստեց Վրեժ ուրկ․ Պապիկյանը