Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալներ

«Հիշեցե՛ք ձեր առաջնորդներին, որոնք ձեզ Աստծո խոսքն ասացին։ Նայելով նրանց կյանքի ընթացքի վախճանին՝ հետևո՛ղ եղեք նրանց հավատին։  Հիսուս Քրիստոս նույնն է երեկ, այսօր և հավիտյան» (Եբրայ. 13:7-8)

Սիրելի՛ հավատացյալներ,

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին այսօր տոնում է մեր առաջին լուսավորիչներ Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալների տոնը, ովքեր քրիստոնեության առաջին սերմերը դրեցին Հայաստան աշխարհում:

Եվ այսօրվա բնաբանը, որ վերցրել եմ Պողոս առաքյալի՝ Եբրայեցիներին ուղղված թղթից, մեզ մեկ անգամ ևս հորդորում է հիշել մեր առաջնորդներին, որոնք մեզ Աստծու խոսքը փոխանցեցին, նայել նրանց ապրած կյանքի ընթացքին և գործունեությանը, հետևել մեր հայրերի հավատի զորությանը, քանի որ այդ ամենի ներշնչման միակ աղբյուրը Հիսուս Քրիստոսն է՝ երեկ, այսօր և հավիտյան:

Սուրբ Թադեոս և Սուրբ Բարդուղիմեոս առաքյալները համարվում են մեր առաջին լուսավորիչները, որովհետև եղան Հայոց աշխարհի առաջին քարոզիչները և մարտիրոսները: Նրանք դարձան այն երկու հզոր ջահակիրները, որոնց նահատակված արյան վրա հիմնվեց Հայ Առաքելական մեր Սուրբ Եկեղեցին:

Սուրբ Թադեոսին Հերոնիմոսը կոչում է Թադեոս Եռանվանի, այսինքն՝ երեք անուններ ունեցող մարդ: Ղուկասի Ավետարանում (6:16) և Գործք Առաքելոցում (1:13) նա ներկայացվում է որպես Հուդա Հակոբեան, Հովհաննեսի ավետարանում նույնպես՝ «Հուդան, ոչ Իսկարիովտացին» (14:22): Իսկ Մատթեոս ավետարանիչը նրան կոչում է «Ղեբեոս, որ Թադեոս կոչվեց» (Մատթ. 10:3): Միայն Մարկոսն է, որ նրան պարզապես կոչում է Թադեոս (Մարկ. 3:18):

Սուրբ Թադեոս Առաքյալը քրիստոնեությունը քարոզելու նպատակով նախ գնաց Եդեսիա քաղաք, որտեղ իշխում էր Աբգար թագավորը, որից հետո անցավ Հայաստան՝ որտեղ տիրում էր կռապաշտությունը: Սբ. Թադեոսը, շրջելով զանազան քաղաքներում, քարոզեց քրիստոնեությունը, շատերը հավատացին Հիսուսին և մկրտվեցին: Թադեոսը ամեն տեղ աներկյուղ քարոզում էր Ավետարանի ճշմարտությունը: Նա նույնիսկ մտավ իշխանական տնից ներս: Քարոզելու նպատակով գնաց Շավարշավան, որտեղ գտնվում էր Սանատրուկ թագավորի պալատը: Սուրբ Թադեոս առաքյալն այնտեղ շատ բժշկություններ կատարեց: Նրա քարոզության շնորհիվ շատերը հավատացին Հիսուսին ու քրիստոնեություն ընդունեցին: Նրանց թվում էր նաև Սանատրուկի դուստրը՝ Սանդուխտ կույսը: Թագավորը՝ քրիստոնեությունը մերժելով, բարկանալով և մոռանալով իր հայրական գութը, հրամայեց սպանել թե՛ իր աղջկան և թե՛ Թադեոս առաքյալին: Սուրբ Թադեոսը նահատակվեց Արտազ գավառի Շավարշավան գյուղաքաղաքում:

Սուրբ Թադեոս առաքյալի քարոզչության ժամանակ Հայաստան եկավ նաև Սուրբ Բարդուղիմեոսը: Բարդուղիմեոս նշանակում է Թոլոմեի որդի, այսինքն՝ նրա հայրանունն է, իսկ բուն անունն է Նաթանայել (հայերենով՝ Աստվածատուր): Ծնվել է Գալիլեայի Կանա քաղաքում: Երբ Հիսուս տեսավ Նաթանայելին, որ Իր մոտ էր գալիս, ասաց. «Ահա ճշմարիտ մի իսրայելացի, որի մեջ նենգություն չկա»: Հիսուս նրա մեջ տեսավ վստահելի նկարագիր ունեցող, բարոյական բարձր արժանիքի տեր մի մարդու, որ պատրաստ էր գաղափարական կյանքով ապրելու և լծվելու ազնիվ գործի: Բարդուղիմեոսն է անդրանիկ առաքյալը, որ աշակերտակիցներից առաջ խոստովանեց Քրիստոսի Աստվածությունը՝ ասելով. «Դու ես Աստծո Որդին» (Հովհ. 1:47-50): Եվ այս դավանանքի վրա էր, որ պիտի հիմնվեր քրիստոնեական եկեղեցին: Այդ պատճառով նա ստացավ Նախադավան առաքյալի փառավոր կոչումը: Սուրբ Բարդուղիմեոսը, ըստ ավանդության, իր քարոզչությունը սկսեց Պարսկաստանի կողմերից և հասավ մինչև Հնդկաստանի սահմանները: Ասորիներին քարոզելուց հետո եկավ Հայաստան՝ Սյունյաց աշխարհ, անցավ Գողթն գավառը:

Բարդուղիմեոս առաքյալի քարոզչությամբ դարձի են գալիս Սանատրուկ արքայի քույր Ոգուհին ու Տերենտիոս հազարապետը և ուրիշ շատեր: Իսկ Սանատրուկը համոզելու ապարդյուն փորձերից հետո հրամայում է սպանել նրանց: Նորադարձները նահատակվում են սրով, իսկ Բարդուղիմեոսը՝ փշոտ մահակների հարվածների ներքո:

Սբ. Թադեոս և Սբ. Բարդուղիմեոս առաքյալների գերեզմանների վրա հետագայում կառուցվեցին եկեղեցիներ. Սուրբ Թադեոսինը՝ Արտազում, իսկ Սուրբ Բարդուղիմեոսինը՝ Աղբակում:

Սիրելի՛ քույրեր և եղբայրներ ի Քրիստոս,

Այսօրվա իմ քարոզի նպատակը սակայն մեր առաքյալների վարքը ձեզ ներկայացնելը չէ, որոնց մասին վստահ եմ բազմիցս կարդացել եք կամ լսել, այլ նրանց առաքելության, ինչից էլ այսօր մենք դասեր պետք է քաղենք:

 Առաքելությունը բնորոշ է հենց եկեղեցու բնույթին՝ հանուն բոլորի փրկության քրիստոնեական ճշմարտությունը քարոզելու պարտականություն:

 Առաքելությունը ոչ միայն քարոզներ, զրույցներ են Աստծու մասին կամ էլ սեփական ուսմունքի  տարածում, այլ սիրո վկայությունն ու դրսևորումն է:

Առաքելական հոգու և գործունեության զարգացումը, հանդիսանում է մեր առաքելական եկեղեցու ամբողջականության պահպանման ամրապնդող միջոցը, որի նպատակը մեր հասարակությանը Քրիստոսի արքայությանը բերելն է:

Սիրելի՛ հավատացյալներ, ինչո՞ւմն է մեր օրերում կայանում առաքելությունը: Առաքյալները  իրենց  բնույթով Աստծու դեսպաններն են, որոնց Նա ուղարկում է, որպեսզի Իր վկաները լինեն: Առաքելության նպատակը կայանում է ոչ թե նրանում, որ մարդկանց դեպի հավատք կամ կրոն ուղղորդեն, այլ նրանում, որ մարդկանց առջև բացեն դեպի Աստված տանող ճանապարհը: Առաջին քրիստոնյաների՝ Քրիստոսի աշակերտների առաքելությունը կայանում էր նրանում, որ շրջում էին ամբողջ աշխարհով և ասում էին. «Մենք տեսել ենք Աստծուն մարմնացած, մենք տեսել ենք Հիսուս Քրիստոսին, ովքեր մեկ են, մեկ ամբողջություն... » և այդ ամենը մարդիկ տեսնում էին նրանց մեջ: Այդ իսկ պատճառով առաքելությունը չի կայանում նրանում, որպեսզի անհավատներին սեփական կրոնին բերեն, այլ, որպեսզի մարդու համար բացահայտեն Աստծու մոտ տանող ճանապարհը: Դա չափազանց կարևոր է:  

Հիսուսին շատ մարդիկ էին շրջապատում, բայց ոչ բոլորն էին դառնում նրա աշակերտները: Հիսուսին լսելը ոչ միշտ էր բավարար, քանի որ առակներով էր խոսում և մարդիկ, փակ լինելով իրենց հոգիներում, չէին հասկանում, թե ինչ էր ուզում ասել: Եվ Քրիստոսի աշակերտներն էին, որ բացվեցին Տիրոջ կրակի առջև և քարոզի դուրս եկան Սուրբ Հոգու կրակով լցված: Եվ մարդիկ ոչ միայն լսում էին նրանց խոսքերը, այլև նրանց միջոցով թափանցում էին Աստվածային գաղտնիքի խորքերը: Անգլիացի գրող Լյուիսն ասում է. ին՞չ տարբերություն հավատացյալ և անհավատ մարդկանց միջև: Հավատացյալ մարդը նման է արձանի, որ կենդանացել է: Արձանը կարող է ավելի գեղեցիկ լինել, քան մարդը, սակայն այն քար է, այն կենդանի չէ: Մարդն էլ իր հերթին կարող է անթերի չլինել, սակայն նա կենդանի է և կարող է կյանք փոխանցել: Եվ հենց այս իմաստով էլ Քրիստոսի աշակերտները գնացին աշխարհ. մարդիկ նրանց միջոցով էին տեսնում, զգում ու ճանաչում Քրիստոսի հետ նրանց հանդիպումը: Եվ շնորհիվ Սուրբ Հոգու՝ հաղորդակից էին լինում Նրա միջոցով Որդու և Հոր հետ հաղորդակից լինելու այդ մեծագույն հրաշքին ու գաղտնիքին:

Առաջին սերնդի աշակերտների միջոցով մարդիկ նոր կյանք էին տեսնում, տեսնում էին, որ Աստված աշխարհ է եկել, տեսնում էին, որ նրանք փոխակերպված են: Հենց սրանում է կայանում առաքելությունը: Նրանք այդ ժամանակ չէին խոսում աստվածաբանության մասին, նրանք պատմում էին, որ հանդիպել են Կենդանի Աստծուն: Եվ երբ մարդիկ լսում էին նրանց, տեսնում հավիտենությամբ ու Սուրբ Հոգու լույսով փայլող նրանց դեմքերը, ապա կարող էին հավատալ:

Եվ մեր առջև ծառացած խնդիրը հենց նրանում է, որ մենք շատ ենք խոսում, դարերի ընթացքում շատ բաների մասին ենք մտածել, սակայն մարդկանց մեծամասնության համար դա մնացել է լոկ որպես կրոնի նկատմամբ բանական մոտեցում, դավանաբանություն, բայց ոչ միշտ՝ հավատքի խոստովանություն:

Որպեսզի կարողանանք առաքյալներ լինել, որպեսզի կարողանաք փոխանցել մեր հավատքը՝ անհրաժեշտ է, որպեսզի այդ հավատքը մեզ այնպես վերափոխի, որ մարդիկ մեզ հանդիպելով՝ տեսնեն մեկ այլ, արդեն իսկ վերածնված մարդու: Եվ, ի վերջո, առաքելությունը կայանում է նրանում, որպեսզի կարողանանք Աստծու խոսքում ոչ թե ուսուցում տեսնել, այլ կյանք, որը մեզ Աստծուն կմոտեցնի:

Հաճախ տարբերակում ենք երկու հասկացություն. քարոզ, այսինքն՝ Քրիստոսի, Աստծու, Եկեղեցու մասին հավատի հռչակումներ և մեզ շրջապատող մարդկանց հանդեպ վերաբերմունք: Ես կարծում եմ, որ որևէ մեկին չենք կարող ապացուցել, որ Աստված սիրող Աստված է, Ով սիրում է բոլորին, Ով խաչը բարձրացավ մեղավորների, այլ ոչ թե արդարների համար, եթե ինքներս չվարվենք այնպես, ինչպես Աստված էր վարվում մեղավորների հետ՝ մեծ սիրով և հոգատարությամբ: Եթե մենք նույնիսկ  ինչ-որ բան տանք աղքատին, դա կարող է լինել ոչ միայն նյութական, այլ նաև հասարակ, պարզ, անկեղծ ժպիտ, բարևել նրան, վերաբերվել որպես մարդու, ապա այդ դեպքում մենք կարող են «շահել» այդ մարդուն՝ օգնելով վերափոխվել:

Ես չեմ կարծում, որ Քրիստոսին քարոզելու համար պետք է ցուցարարների պես հրապարակներ դուրս գալ: Սակայն մենք երբևէ չպետք է ամաչենք մեր հավատքի համար: Եվ որտեղ էլ, որ լինենք, ինչ միջավայրում էլ հայտնվենք, պետք է պատրաստ լինենք մեր իսկ կյանքով վկայել Աստծու մասին, մեր կյանքում Նրա կատարած հրաշքի, Նրա մեծ սիրո ու ողորմածության մասին: Պետք չէ անմիջապես սկսել Աստծու մասին խոսել, քարոզել, ձեր կյանքն ինքը կանի այդ ձեր փոխարեն, եթե դուք ապրեք Քրիստոսի իրական սիրո մեջ: «Հաճախ չասված խոսքերն ավելին արժեն, քան ասվածները, իսկ չբարձրաձայնված արարքներն ավելի տեսանելի են քան հնչեցվածները...» :

Սիրելինե՛ր, եկեք մեր սրտում և հոգում վառ պահենք այս երկու սուրբ ջահակիր առաքյալների վառած լույսը և դրանով ջերմացած՝ փառավորենք մեր Տիրոջը, Ով նույնն է երեկ, այսօր և հավիտյան, Ամեն:

 

Տեր Գրիգոր քհն. Գրիգորյան