Գրքեր

Առակներ և պատումներ

Հաճախ մարդիկ իրենց գաղափարներն ուրիշներին հաղորդելու և ավելի պարզ բացատրելու նպատակով առակներով են խոսում:

Առակը փոխաբերական իմաստ ունեցող պատմություն է, որը նպատակ ունի անուղղակի կերպով որևէ ճշմարտություն բացահայտել: Հնում «առակ» բառը նշանակել է նաև խրատ, իմաստություն։

Առակները ստիպում են ունկնդիրներին հետաքրքրվել, մտածել, խոկալ և ինքնուրույն եզրակացություններ անել:

Կայքի «Առակներ» բաժինը ներկայացնում է մարդկանց կյանքի տարբեր դրվագներ ու իրավիճակներ: Այս հոգեկերտիչ բարոյական պատմությունները օգնում են մարդուն բացահայտելու և հասկանալու Աստծո կամքը: Ավետարանական ու եկեղեցու ուսուցումների վրա խարսխված այս առակները, անկասկած, բարոյական անփոխարինելի ներդրում են մարդու հոգևոր աճի մեջ:

Աստվածային սեր, նախախնամություն, արդարություն և ամենակարողություն, աղոթք և պահեցողություն, «ես»-ի և մեղքի հաղթահարման բազում ուղիներ. ահա այս թեմաներն են արծարծված առակներում:

Անուրանալի է առակների ուժը, քանի որ հասարակ ժողովրդի մտքի վրա ավելի մեծ տպավորություն է գործում նյութական ձևի վերածված պատկերը, քան՝ վերացական գաղափարը:

Մարդ արարածը սիրում է սովորել օրինակով. ընդօրինակելը նրա համար ավելի հեշտ է, քան վերացական խրատը։

«Եվ ինչպես, երբ ծառն են տնկում, զգուշանում և պահպանում են, որ ամրանա և պտուղ տա, այդպես էլ պետք է խրատը լսել, մտապահել, որ պտղաբերի» (Սբ. Գրիգոր Տաթևացի):

 

Կազմեց Կարինե Սուգիկյանը

 

Մտքի արթնության կամ զղջման և արտասուքների մասին
Ոմն եղբայր հարցրեց ծերին և ասաց. «Ի՞նչ անեմ, հա՛յր, քանզի երբ տեսնում եմ մեղսավոր մեկին, դատում եմ նրան, իսկ երբ ծույլ եղբոր եմ տեսնում, ատում եմ նրան, և այդպիսով իմ հոգին կորստյան եմ մատնում»: Ծերը նրան ասաց. «Երբ այդպիսի բան լսես, նույն պահին իսկ միտքդ հեռացրո՛ւ դրանից և ուղղորդի՛ր քո ՝ խորհելու ահավոր Դատաստանի օրվա մասին, հիշի՛ր նաև սոսկալի Աթոռը և անաչառ Դատավորին, հրեղեն գեհենը, որ Նրա առջևում է, և տան­ ջանքները, որ նրանում են, .....
Ո՞վ է ավելի հաճո Աստծուն
Մի վանական եղբայր ծեր վանականներից մեկին ասաց. - Երկու վանական եղբայրներ կան: Մեկն իր խցից դուրս չի գալիս, անընդհատ աղոթում է, շաբաթվա վեց օրը պահք է պահում և ամեն կերպ ճնշում է մարմինը: Իսկ մյուսը հիվանդներին է խնամում: Այս երկուսից ո՞վ է ավելի հաճո Աստծուն: Ծերունին պատասխանեց. - Վեց օր պահք պահող եղբայրը, եթե նույնիսկ իրեն ծոծրակից էլ կախի, միևնույն է, չի կարող համեմատվել այն եղբոր հետ, ով հիվանդներին է խնամում:   Ռուսերենից թարգմանությունը՝ .....
Խլուրդն ու լույսը
Խլուրդը լույս տեսավ ու ասաց. - Ո՜չ, այս մթության մեջ ոչինչ չի երևում: Իսկ այ իմ բույնը լրիվ այլ հարց է: Եվ խոտերի արմատները միահամուռ կերպով համաձայնեցին նրա հետ: Չնայած, որ դրանց ցողունները բոլորովին այլ կարծիքի էին…   Ռուսերենից թարգմանությունը՝ Էմիլիա Ապիցարյանի  .....
Հավատի բյուրեղը
Երկու հարևաններ էին ապրում: Մեկը շատ աստվածավախ էր, իսկ մյուսը նույնպես հավատացյալ էր, բայց միշտ նախանձում էր առաջինի հավատին: Այդպես էլ ապրում էին. մեկն ամեն ինչ անում էր հավատի ճշմարտությունները կյանքի կոչելու համար, իսկ երկրորդը, դա տեսնելով, միայն զարմանում էր առաջինի եռանդի ու անխախտ հավատի վրա: Տարբեր իրավիճակներում էին հայտնվում տարիների ընթացքում, բայց նրանցից մեկը միշտ անդրդվելի էր իր որոշումների ու արարքների մեջ, միշտ սուր .....
Քաջության ճիչը
Մի քաղաք քարոզիչ եկավ, որպեսզի իր հավատքին բերի դրա բնակիչներին: Սկզբում մարդիկ լսում էին նրա քարոզները, բայց հետո սկսեցին քիչ-քիչ ցրվել, մինչև այլևս ոչ-ոք չմնաց: Եվ չնայած էլ ոչ-ոք նրան չէր լսում՝ նա շարունակում էր իր քարոզները: Անցորդներից մեկը հարցրեց. - Ինչո՞ւ ես շարունակում համառորեն քարոզներդ կարդալ: - Սկզբում հույս ունեի փոխել այս մարդկանց,- պատասխանեց նա,- և եթե դեռևս շարունակում եմ գոռալ, ապա միայն նրա համար, որպեսզի նրանք չկարողանան .....
Իրապես երջանիկը
Իր գիտելիքներով հայտնի մի ուսուցիչ երկար ու եռանդով աղոթում էր Աստծուն, որպեսզի իրեն այնպիսի մի մարդու ցույց տա, ումից ինքը կկարողանա դեպի Երկինք տանող ուղիղ ճանապարհն իմանալ: Մի անգամ, երբ նա այս ցանկությամբ լցված, սովորականից ավելի մեծ եռանդով էր աղոթում, թվաց, թե վերևից մի ձայն լսեց, որն իրեն հրահանգեց խցից դուրս գալ ու վանքի դարպասների մոտ գնալ. «Այնտեղ,- ասում էր ձայնը,- կգտնես այն մարդուն, ում փնտրում ես»: Ուսուցիչը դուրս եկավ .....
Գյուղացին ու ավազակները
Մի գյուղացի, խղճահարությունից ելնելով, իր տանը մի ավազակի ապաստան տվեց: Որոշ ժամանակ անց նա իր ավազակ ընկերներին էլ բերեց: Բնավորությամբ թույլ լինելով՝ գյուղացին թույլ տվեց, որ նրանք էլ իր մոտ ապրեն, և շուտով նրա տունն ավազակաորջի վերածվեց: Ավազակներն այստեղ էին բերում իրենց ողջ գողոնը: Երբ այդ ավազակախմբին ձերբակալեցին, ապա գյուղացուն էլ նրանց հետ դատեցին՝ որպես մեղսակցի: Դատավորը խստորեն հարցրեց նրան. - Դու ինչպե՞ս ավազակ դարձար: Գյուղացին, .....
Գյուղացին ու ոսկու բնակտորը
Մի գյուղացի ոսկու մի բնակտոր գտավ: Լուրը ողջ գյուղում տարածվեց և հետաքրքրասերներն սկսեցին անդադար նրա տուն գալ՝ գտածոն տեսնելու: Նրանցից ոմանք ձանձրացնում էին իրենց խորհուրդներով, թե ինչպես ավելի շահավետ կերպով ոսկին վաճառել ու ծախսել ստացած գումարը, մյուսները զգուշությամբ հուշում էին, որ երբ քաղաք գնա ոսկին վաճառելու, ապա թող շատ զգույշ լինի, որովհետև այդպես կյանքն էլ կարող է կորցնել: Գյուղացին լուրջ մտածմունքի մեջ ընկավ ու որոշեց, .....
Կատարյալ առաքինության մասին
Մի եղբայր հարցրեց հայր Պամբոյին և ասաց. «Դևերն ինչո՞ւ են արգելում, հա՛յր, բարիք անելու իմ ընկերոջը»: Ծերը նրան ասաց. «Այդ բանը մի՛ ասա, ապա թե ոչ` սուտ կհանես Աստծուն: Ավելի լավ է ասա՝ ես չեմ կամենում բարիք անել ընկերոջս և ոչ էլ ողորմություն անել, որովհետև նախ Աստված մեզ այցելեց և ասաց. «Ահա ձեզ իշ­խանություն տվեցի կոխելու օձերին ու կարիճներին ու թշնամու ողջ զորությունը» (Ղուկ. Ժ 19)»:   «Սուրբ հայրերի վարքն ու կենցաղավարությունը» .....
Բարեպաշտության գեղեցկությունը
Մի մարդ շուկայում բանջարեղեն գնեց: Տուն գալով հայտնաբերեց, որ առևտրականներն ապրանքի փոխարեն քարեր են դրել իր սայլի մեջ: Բայց ետ չդարձավ ու չվշտացավ այդ պատճառով, այլ շարունակեց իր կյանքն ապրել: Եվ ահա, քառասուն տարի անց, նրա տան դուռը թակեցին: Շեմին զառամյալ ծերունիներ էին կանգնած: - Ողջույն քեզ,- ասացին նրանք,- այդ մենք քեզ խաբեցինք այն ժամանակ և այժմ եկել ենք ներողություն խնդրելու: Բայց մարդը գրկախառնվեց նրանց հետ ու պատասխանեց. - Ես .....
Անառակ գեղեցկուհին
Ապաշխարության ձգտող հոգու վիճակը աբբա Հովհաննեսը հետևյալ առակի միջոցով էր ներկայացնում: Մի քաղաքում մի անառակ գեղեցկուհի էր ապրում, ով շատ սիրեկաններ ուներ: Իշխանը նրան առաջարկություն արեց. - Խոստացիր առաքինի կյանքով ապրել և ես համաձայն եմ, որ կինս դառնաս: Նա խոստացավ: Իշխանն ամուսնացավ նրա հետ ու իր տուն տարավ: Նախկին սիրեկաններն, այս մասին իմանալով, այսպես խորհրդակցեցին միմյանց հետ. «Իշխանը նրան կնության է առել ու իր տուն տարել: .....
Կոպեկը
Մի պատանի էր գնում ճանապարհով: Հանկարծ տեսավ գետնին մի կոպեկ է ընկած: «Կոպեկն էլ է փող»,- մտածեց նա ու վերցնելով՝ դրամապանակի մեջ դրեց: Հետո սկսեց մտածել. «Իսկ ի՞նչ կանեի, եթե հազար ռուբլի գտնեի: Հորս և մորս համար նվերներ կգնեի»: Հազիվ էր այդ մասին մտածել, երբ զգաց, որ դրամապանակը ծանրացել է: Նայեց դրա մեջ, իսկ այնտեղ՝ հազար ռուբլի: «Տարօրինակ է,- զարմացավ պատանին,- մի կոպեկ էր, իսկ հիմա հազար ռուբլի դարձավ: Իսկ ի՞նչ կանեի, եթե .....
Ո՞ւմ վստահել
Մի անգամ աշակերտը հարցրեց ծեր վանականին. - Ինչպե՞ս սովորեմ ճանաչել մարդկանց. ում վստահեմ և ումից զգուշանամ: - Նախ կասեմ քեզ, թե ումից է պետք զգուշանալ,- ասաց ծերունին,- Զգուշացիր ամենախոնարհ տեսք ունեցողից: Երբ տեսնես, որ ինչ-որ մեկը խոնարհվում է քո առջև, ողջագուրվում է քեզ հետ և իր բացառիկ համակրանքն է ցույց տալիս քո նկատմամբ՝ նրանից էլ ամենաշատը զգուշացիր: - Ինչպե՞ս թե, Հայր,- զարմացավ աշակերտը,- բացատրիր ինձ: - Որովհետև նա առաջինը քեզ .....
Տնային մաշիկները
Նոր կոշիկները տիրոջ ոտքերը հարեցին: Տուն գալով հանեց դրանք և տնային մաշիկները հագնելով՝ սկսեց ողջ մեղքը դրանց վրա թափել. այդ մաշիկներն են նեղ ու կոշտ, և ընդհանրապես, վաղուց արդեն ժամանակն է դրանք նորերով՝ ավելի փափուկ ու հարմարավետներով, փոխարինել: Իսկ մաշիկները լուռ համբերում էին և նույնիսկ միմյանց չէին գանգատվում անիրավացի վիրավորանքների համար: Չէ՞ որ իրենք տնային էին… Եվ սրանով ամեն բան ասված է:   Ռուսերենից թարգմանությունը՝ .....
Արմավենին ու փուշը
Ճամփեզրին մի արմավենի էր աճում, իսկ դրա տակ՝ փշի մի թուփ: Երբ ճամփորդներ էին անցնում՝ փուշը կառչում էր նրանցից ու քերծում: Մարդիկ բարկանում ու նախատում էին փշին՝ ափսոսալով, որ ոչ ոք չի պոկում այն, որպեսզի չվնասի մարդկանց: Մի օր փուշը գլուխը հպարտությամբ վեր բարձրացրեց ու ամբարտավանորեն ասաց արմավենուն. - Ի՞նչ օգուտ բարձրությունիցդ, եթե ոչ ոք ոչ մի բառ չի ասել քո մասին: Լսո՞ւմ ես, միայն իմ մասին են խոսում: Իմ համբավը մեծ է աշխարհում, իսկ դու .....

ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․